آیا جایزه بازار موازی شاخص مناسبی از میزان ناترازی نرخ ارز تعادلی بلندمدت در اقتصاد ایران است؟

اتخاذ سیاست ارزی مناسب در اقتصادهای با بازار موازی ارز از مسائل مهم و پیچیده است. دو نظر متفاوت درخصوص مناسب بودن و یا نبودن جایزه بازار موازی به عنوان شاخص میزان ناترازی نرخ ارز وجود دارد؛ اگر جایزه بازار موازی شاخص مناسبی از ناترازی باشد، نرخ موازی، نرخ تسویه کننده بازار ارز تلقی گردیده و بانک مرکزی می بایست هدف کاهش جایزه بازار موازی از طریق هم گرایی نرخ رسمی و موازی را دنبال کند و اگر شاخص مناسبی نباشد؛ بانک مرکزی باید هدف کاهش ناترازی را دنبال و مداخلات را محدود به کنترل نوسانات شدید نماید و از هدر رفت ذخایر ارزی و کاهش قدرت مداخله در آینده جلوگیری نماید. در این مقاله این موضوع با استفاده از رویکردی ترکیبی از دو دیدگاه کلان «اقتصادی» و دیدگاه «مالی»، مدل چرخشی مارکوف بر اساس رویکرد نرخ ارز تعادلی رفتاری با درنظرگرفتن متغیرهای بنیادی و متغیرهای کوتاه‎مدت پولی، مالی و انتظاری نظیر جایزه بازارهای موازی و سایه برای دوره ۱۳۸۰-۱۴۰۰ طراحی گردید. نتایج مدل های تجربی برای ادوار با ثبات نسبی معنی داری متغیرهای بنیادی، جایزه بازار موازی و عدم معنی داری متغیر مالی-انتظاری را و برای ادوار نوسانی، معنی داری متغیر مالی-انتظاری علاوه بر متغیرهای بنیادی و جایزه بازار موازی را نشان می دهد. نتایج همچنین جایزه بازار موازی را شاخص مناسبی برای میزان ناترازی در اقتصاد ایران نشان نمی دهد. این مقاله با درنظرگرفتن رویکرد ترکیبی نوآور و به ادبیات نرخ ارز تعادلی در اقتصادهای با بازار موازی و به شناخت عوامل موثر بر نرخ ارز حقیقی تعادلی بلندمدت در رژیم های مختلف و اتخاذ سیاست ارزی مناسب کمک می نماید.

کلیدواژه ها:

جایزه بازار موازی ، جایزه بازار سایه ، مداخله در بازار ارز ، ناترازی نرخ ارز حقیقی ، نرخ ارز تعادلی بلندمدت