نگاشت چندسطحی مدیریت کارکنان نامرئی در سازمان های دولتی

یکی از بحران های بنیادین سازمان ها در عصر حاضر، پدیده ی کم رنگی حضور و کاهش کارایی کارکنانی است که از آنان با عنوان «کارکنان نامرئی» یاد می شود. گسترش این پدیده، به ویژه در کنار کاستی های ساختاری و ذاتی سازمان های دولتی می تواند زمینه ساز شکل گیری فضایی متشنج و مسموم در درون سازمان گردد. به همین منظور، می بایست به شناسایی کنش گری رفتارهای نامرئی در سطوح مختلف به منظور اتخاذ تدابیر مقتضی متناسب با بافت هر نهاد دولتی پرداخت. هدف این پژوهش نگاشت چندسطحی مدیریت کارکنان نامرئی در سازمان های دولتی می باشد که به روشی کیفی بر حسب تحلیل محتوای کیفی انجام گرفت. یافته های پژوهش شامل ۷ مقوله کلی می باشد. این ۷ مقوله در سه سطح محرک های ایجادکننده رفتارهای نامرئی، وجوه رفتارهای نامرئی و کنش های مدیریتی به طریق زیر دسته بندی شدند: الف) سطح محرک های ایجادکننده رفتارهای نامرئی: ۱- جهت گیری های تضعیف گرایانه فردی (تضعیف گرایی هویتی، فرسودگی هیجانی روانی، ناکفایتی ادراک شده، عدم معناگرایی شغلی، اجتناب گرایی رفتاری) و ۲- کنش گری غیرسازنده سازمانی (تبعیض گرایی سازمانی، ابهام گرایی وظیفه ای، اقتدارگرایی فرسایش گر، حضورگرایی ناکارآمد، فرسودگی فناورانه)، ب) سطح وجوه رفتارهای نامرئی: ۱- رفتارهای بطالت گونه شغلی (کیفیت پایین وظیفه ای، دیگرسپاری وظیفه ای، تاخیرمحوری در وظایف، پنهان سازی حضور، بطالت سایبری)، ۲- عدم درگیرسازی شغلی (تعهدگریزی شغلی، بیگانگی شغلی، بی انگیزگی شغلی، گسست عاطفی، مقاومت گرایی آموزشی) و ۳- گسست سازی شغلی (تظاهرگرایی شغلی، گسست هویتی، انفعال گرایی ارتباطی، زایل سازی شغلی، اعتراض غیرمستقیم)، ج) سطح کنش های مدیریتی رفتارهای نامرئی: ۱- راهبردهای کنترلی (شفاف سازی وظیفه ای، عدالت محوری ارزیاب گرایانه، پایش گری مشارکتی، قاعده مندسازی دورکاری، منشور مسئولیت شغلی) و ۲- راهبردهای حمایت گرایانه (حمایت گرایی سازمانی، غنی سازی شغلی، توسعه انسجام تیمی، رهبری توانمندساز، بهداشت روانی شغل). درمجموع می توان عنوان داشت که مدیریت کارکنان نامرئی در سازمان های دولتی نیازمند یک نگاه چندساحتی و چندسطحی است. در این نگاه، فرد و سازمان دو سوی یک پیوستارند که به طور متقابل در تولید و بازتولید پدیده ی نامرئی شدن نقش دارند.

کلیدواژه ها:

کارکنان نامرئی ، بطالت گرایی شغلی ، عدم درگیری شغلی ، نگاشت چندسطحی