ارزیابی تاثیر تغییر اقلیم بر امنیت غذایی در ایران چالشها و راهبردهای سازگاری

چکیده مبسوط مقدمه تغییرات اقلیمی یکی از نگرانیهای اساسی جهانی است که پیامدهای قابل توجهی برای جوامع انسانی، اقتصادها و زیست بوم ها به ویژه بخش کشاورزی دارد کشورهایی که به شدت به کشاورزی وابسته هستند، مانند ایران، در برابر پیامدهای منفی تغییرات اقلیمی نظیر افزایش فراوانی بلایای طبیعی آسیب پذیرترند. مطالعات نشان داده اند که تغییرات اقلیمی تاثیرات منفی بر بهره وری کشاورزی دسترسی به غذا و قیمتها داشته و امنیت غذایی را تهدید میکند ایران در رتبه ۸۲ از میان ۱۲۵ کشور از نظر امنیت غذایی قرار دارد و با چالشهایی مانند اتلاف زیاد محصولات کشاورزی مواجه است کاهش پیش بینی شده بارندگی و افزایش دما در ایران تهدیدی مستقیم برای بهره وری کشاورزی و منابع آبی به شمار میرود که این منابع برای تولید غذا حیاتیاند. این پژوهش با هدف تحلیل چالشهای چند بعدی ناشی از تغییرات اقلیمی برای امنیت غذایی ایران و بررسی راهبردهای انطباقی ممکن برای تامین آیندهای پایدار در حوزه غذا انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش عبارت است از: مهمترین چالشهای تولید کشاورزی و دسترسی به منابع آب ناشی از تغییرات اقلیمی در ایران کدام اند؟ همچنین فرضیه هایی مانند تاثیر منفی تغییرات اقلیمی بر تولید کشاورزی و امنیت غذایی ارتباط بین کاهش بارندگی و افزایش دما با کاهش منابع آبی و عملکرد محصول قابلیت راهبردهای انطباقی همچون آبیاری بهینه و کشاورزی پایدار در کاهش پیامدهای منفی و نقش تقویت کشاورزی داخلی در ارتقای تاب آوری امنیت غذایی نیز مورد بررسی قرار گرفته اند. روش شناسی: این پژوهش با بهره گیری از ترکیب مطالعات موردی مختلف در مناطق گوناگون ایران، تاثیرات متنوع تغییرات اقلیمی بر امنیت غذایی را به تصویر میکشد این مطالعات شامل دشت همدان (بررسی آبیاری کم آبیاری بهینه استان هرمزگان بررسی تغییرات عملکرد محصولات و رفاه،اقتصادی، خانوارهای شهری ایران شاخص قیمت مواد غذایی روستاهای سبزوار چالشهای محلی امنیت غذایی تالاب پریشان در استان فارس تاثیرات ترکیبی تغییرات اقلیمی و فعالیتهای انسانی حوزه رودخانه جاجرود و تنگه واشی در استان تهران (تحلیل) تغییرات کاربری اراضی و بخش بالادستی سد لتیان ارزیابی تاثیر تغییر اقلیم بر جریان رودخانه با استفاده از مدلهای هیدروکلیمایی میشود همچنین دادههای شبیه سازی اقلیم و مدلهای آماری نظیر ARIMA برای ارزیابی آسیب پذیری اقلیمی تهران به کار رفته است که ترکیبی از دما بارندگی و تراکم جمعیت را در قالب یک شاخص ترکیبی آسیب پذیری بررسی میکند. یافته ها و بحث یافتههای مطالعات موردی حاکی از تهدیدهای جدی تغییر اقلیم برای امنیت غذایی در ایران است. در دشت همدان کاهش منابع آبی تولید کشاورزی و امنیت غذایی در دهه های آینده پیش بینی شده است. تغییر در الگوهای بارندگی و افزایش دما منجر به کاهش عملکرد محصول و افت کیفیت محصولات مختلف خواهد شد. خطرات فزاینده بلایای شدید مانند خشکسالی و سیل چالشهای قابل توجهی را برای تولید کشاورزی ایجاد میکنند. تغییر در ویژگیهای خاک و تاثیر بر زیست بومهای حیاتی مانند تالابها آسیب پذیری امنیت غذایی را افزایش میدهد. تجزیه وتحلیل مورد تهران افزایش آسیب پذیری اقلیمی ناشی از گرمایش و الگوهای نامنظم بارندگی را در کنار تراکم بالای جمعیت نشان میدهد که فشار بر منابع و زیرساختها را تشدید میکند. شبیه سازی دما برای تهران روند افزایشی واضحی از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ را نشان داد و پیشبینی میشود این روند تا سال ۲۰۲۸ نسبتا تثبیت شود. شبیه سازی بارندگی نیز نوسانات ماهانه قابل توجهی را آشکار ساخت که بیانگر ماهیت

کلیدواژه ها:

تغییر اقلیم ، امنیت غذایی ، کشاورزی ، راهبردهای سازگاری ، منابع آب ، خشکسالی ، آسیب پذیری شهری