ردیابی و تحلیل همدیدی سرمای شدید شهرستان تکاب (مطالعه موردی: ۲۲ بهمن ماه ۱۴۰۱)

از جمله پدیده های جوی که هر ساله خسارت های زیادی را بر بخش های گوناگون از جمله کشاورزی، تاسیسات و... وارد می کنند موج های سرمایی و یخبندان ها هستند که تغییرات اقلیمی نیز می توانند در این زمینه نوسانات شدید دمایی ایجاد کرده و موجب سرمای زیاد در فصل های سردسال به خصوص مناطق مرتفع و کوهستانی شوند. هدف از مقاله حاضر بررسی سینوپتیک دمای -۲۰/۴ درجه سانتیگراد برای شهرستان تکاب در تاریخ ۲۲ بهمن ماه سال ۱۴۰۱ است. این پژوهش با دیدگاه محیطی به گردش جو صورت گرفته که در آن، ابتدا مقدار دماهای ثبت شده ایستگاه های استان آذربایجان غربی و شهرستان تکاب از اداره کل هواشناسی استان آذربایجان غربی دریافت شده و سپس با دریافت داده های سطوح فوقانی جو و تحلیل آنها، علل سرمای شدید شناسایی گردید. در این پژوهش برای تحلیل الگوهای همدیدی منجر به یخبندان شهرستان تکاب، داده های جوی کشور در تراز ۵۰۰ هکتوپاسکال از سایت نووا استخراج گردید که شامل نقشه های ارتفاع ژئوپتانسیل، فشار سطح دریا، امگا، رطوبت نسبی، دما، سرعت باد و ضخامت برای ۷۲ ساعت قبل رخداد سرمای شدید ۲۲ بهمن ماه ۱۴۰۱ شهرستان تکاب بوده است. نتایج نشان داد که نفوذ سامانه مهاجر پرفشار حرارتی سیبری بر فراز اروپای شرقی و نفوذ زبانه های سرد و خشک آن به مناطق همجوار از جمله کشور ایران که با حرکات ساعتگرد خود موجب ارسال جریانات شمال شرقی-جنوب غربی به سمت محدوده مورد مطالعه شده است. از طرفی با تشکیل سیستم بندالی سردچالی و قطبی حاکم از نوع بلوکینگ کم ارتفاع بریده شده در سطوح فوقانی جو که با قرارگیری کشور ایران پشت ناوه ایجاد شده سامانه بندالی مذکور بر روی کشور قزاقستان دریاچه های بایکال و آرال، موجب فرونشست هوای بسیار سرد و خشک مناطق شمالی و روسیه ثبات شرایط بوجود آمده جوی که در انطباق با الگوی توپوگرافیک منطقه مورد مطالعه (منطقه کوهستانی و پرارتفاع) تشدید شده و موجب کاهش ضخامت جو در لایه تراز ۵۰۰-۱۰۰۰ هکتوپاسکال و کاهش شدید دما تا -۲۰/۴ درجه سانتیگراد برای شهرستان تکاب در بهمن ماه سال ۱۴۰۱ شده است.

کلیدواژه ها:

موج های سرمایی ، شهرستان تکاب ، تحلیل سینوپتیک ، پرفشار حرارتی سیبری ، بلوگینگ کم ارتفاع