حل چالش فلسفی هویت روح قدیم بر اساس روایات امامیه

در انسان شناسی بر اساس روایات امامیه، انسان موجودی چندبعدی و دارای ارواح مختلفی است که هریک نقش خاصی ایفا می کنند. هویت روح قدیمه یکی از چالش های فلسفی در این انسان شناسی است. پژوهش حاضر به بررسی هویت و ویژگی های روح قدیم می پردازد و ارتباط آن با دیگر ارواح را تحلیل می کند. هدف این پژوهش این است که از یک سو، روشن کند آیا روح قدیمه، وجود مستقل و هویت منحاز و جدایی در ساحت حیات انسان دارد، و از سوی دیگر، این موجود چه کارویژه ای را دنبال می کند. این پژوهش با روش تحلیل روایات و با روش نص گرایی به دنبال حل این مسئله است. در روایات امامیه دو دسته ویژگی برای روح قدیمه شناسایی شده است: ویژگی های تمایزدهنده و ویژگی های عمومی. مهم ترین ویژگی روح قدیمه بعد زمانی آن است که آن را از دیگر ارواح متمایز می کند. این بعد به وجود روح قدیمه در اصلاب و ارحام اشاره دارد. این روح دارای حیات است؛ ولی این حیات تنها به نوع خاصی از حیات اختصاص دارد که همان حیات قدیم است. وظیفه آن حفظ هویت و زیست حداقلی در اصلاب و ارحام است. این روح فاقد شعور و اراده است و هیچ تاثیری در سعادت و شقاوت انسان ندارد. روح قدیمه در ساحت حیات انسان، به ویژه در زمان وجود در اصلاب و ارحام، موجودیت انسان را زنده نگه می دارد. این روح در مقابل «روح تحول»، «روح الحیات و البقاء» قرار می گیرد؛ به این معنا که حفظ هویت با روح قدیمه، و تغییر و رشد با روح تحول مرتبط است. روح قدیمه روح نباتی و روح حیوانی و نفس ناطقه، محل روح، استعداد انسان شدن، ارواح قبل از ابدان، موجود ذری نیست.

کلیدواژه ها:

روح قدیم ، حیات قدیم ، انسان شناسی ، حیات ، روح