شناسایی و تحلیل کلان روندهای اقتصاد نفتی ایران در حوزه افق ۲۰۳۰ با رویکرد آینده پژوهی

اقتصاد کشورها در آینده می تواند تحت تاثیر تغییرات و روندهای مهمی باشد و بر همین اساس اقتصاد نفتی ایران نیز در آینده از کلان روندهایی تاثیر می پذیرد که شناسایی آنها می تواند موازنه را به نفع بهبود آن تغییر دهد. بنابراین هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل کلان روندهای اقتصاد نفتی ایران در افق ۲۰۳۰ با رویکرد آینده پژوهی است. روش پژوهش کاربردی-توسعه ای و از منظر گردآوری اطلاعات، تلفیقی است. در بخش کیفی و اکتشافی از طریق پیمایش محیطی ابتدا کلان روندهای تاثیرگذار بر تغییرات حوزه اقتصاد نفتی شناسایی می شوند و به دنبال آن پیشران های مهم از این کلان روندها استخراج و شناسایی و سپس تحلیل می شوند. یافته ها نشان داد که در تبیین آینده اقتصاد نفتی ایران چهار کلان روند مهم نقش تاثیرگذاری بر آینده دارند. کلان روند اول؛ تغییرات فناوری است که با ۵ پیشران؛ همگرایی و تحول دیجیتال، یادگیری ماشین و هوش مصنوعی، ایجاد بازارهای جدید، افزایش بهره وری نیروی کار و اقتصادی با چهره انسانی معرفی و تحلیل شده اند. در کلان روند مسایل سیاسی نیز سه پیشران مهم؛ افزایش نوسان های ژئوپلتیکی و سیاسی، تحریم های بین المللی و همگرایی در ارزش های سیاسی وجود دارند. کلان روند مسایل زیست محیطی با سه پیشران؛ کربن زدایی از اقتصاد، افزایش اهمیت پایداری زیست محیطی و محدودیت منابع تعریف و تبیین شده و در نهایت کلان روند مسایل جمعیتی با چهار پیشران؛ افزایش جمعیت، بهم خوردن موازنه جمعیت، افزایش شهرنشینی و افزایش تنوع جمعیتی بازار کار معرفی و تحلیل شده است. ضمن با ارزش بودن همه این پیشران ها برای اقتصاد نفتی ایران، از هر کدام پیشران ها فرصت ها و تهدیدهایی را شناسایی و احصا شده است.

کلیدواژه ها:

تغییرات فناوری ، مسایل سیاسی ، تغییرات جمعیتی ، اقتصاد نفتی ، آینده پژوهی