سیره آموزشی امام رضا (ع) در تلفیق آموزش مستقیم و غیرمستقیم و کاربست آن در نظام تعلیم و تربیت معاصر

هدف این پژوهش تبیین سیره آموزشی امام رضا (ع) با تاکید بر تلفیق آموزش مستقیم و غیرمستقیم و شناسایی شیوه های متنوع آموزشی ایشان و بررسی امکان کاربست این الگو در نظام تعلیم و تربیت معاصر است. در این چارچوب، آموزش غیرمستقیم با بهره گیری از کنایه، ایماء و اشاره، تعریض و تلویح،..... وآموزش مستقیم با استفاده از روش های اکتشافی، بحث و مجادله علمی، تمرینی و تکلیفی و نیز گردش علمی و... مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و به روش تحلیل اسنادی–تحلیلی انجام شده است. داده ها از متون روایی، تاریخی و تربیتی مرتبط با سیره امام رضا (ع) گردآوری و از طریق تحلیل محتوای استنباطی بررسی شده اند تا مولفه ها و کارکردهای آموزش مستقیم و غیرمستقیم در سیره آموزشی آن حضرت استخراج و تبیین شود. یافته ها نشان می دهد امام رضا (ع) در آموزش غیرمستقیم با به کارگیری کنایه، ایماء و اشاره، تعریض و تلویح، زمینه تفکر، تامل و درونی سازی ارزش ها را در مخاطب فراهم می ساخت و از ایجاد مقاومت روانی جلوگیری می کرد. در آموزش مستقیم نیز از روش های اکتشافی و پرسش محور، بحث و مجادله علمی برای تقویت استدلال و تفکر نقاد، روش های تمرینی و تکلیفی برای تثبیت یادگیری و گردش علمی برای پیوند دادن دانش با موقعیت های واقعی بهره می گرفت. نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد سیره آموزشی امام رضا (ع) الگویی جامع، پویا و کاربردی برای نظام تعلیم و تربیت معاصر ارائه می دهد که با تلفیق هوشمندانه آموزش مستقیم و غیرمستقیم، می تواند به ارتقای کیفیت یادگیری، پرورش عقلانیت، تقویت تربیت اخلاقی و شکل گیری یادگیری معنادار در فراگیران کمک کند.

کلیدواژه ها:

سیره آموزشی امام رضا (ع) ، آموزش مستقیم ، آموزش غیرمستقیم ، کنایه و تلویح ، آموزش اکتشافی ، تعلیم و تربیت معاصر.