تحلیل مولفه های فرهنگی در کتاب فارسی دوازدهم با محوریت ادبیات عرفانی

در جهان امروز، آموزش زبان و ادبیات فارسی نقشی فراتر از انتقال واژگان و ساختارهای زبانی یافته است؛ چرا که کتاب های درسی، آیینه ای از هویت ملی و تنوع فرهنگی این سرزمین کهن اند. و کتب دررسی به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای جامعه پذیری و انتقال میراث فرهنگی در نظام آموزشی ایران شناخته می شود. هدف این جستار شناسایی، طبقه بندی و تحلیل عمیق و تکرار مولفه های فرهنگی غالب و مسلط در متون فارسی است تا میزان بازنمایی، جهان بینی رسمی و ایدئولوژیک در آن ها مشخص شود. تحلیل مولفه های فرهنگی در کتب فارسی دوره دبیرستان (متوسطه دوم) موضوع بسیار مهم و کاربردی است؛ زیرا این کتب نقش اصلی را در انتقال میراث ادبی، زبانی و ارزش های رسمی جامعه به نسل جدید ایفا می کنند. این مقاله که با روش تحلیل محتوای کیفی و کمی (آمار فراوانی) بهره گرفته است بر آن است که در کتاب فارسی پایه دوازدهم مولفه های فرهنگی را مورد بررسی قرار داده و برای این هدف دست به گزینش زده است و چهار درس که شامل دروس عرفانی می شود را انتخاب کرده و سپس به تحلیل پرداخته است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که مولفه های فرهنگی نه تنها در محتوی آشکار (مانند توصیف مراسم و جشن ها) حضور دارند، بلکه در ساختار عمیق تر روایت (مانند نحوه ی شکل گیری شخصیت ها) نیز نفوذ کرده اند.

کلیدواژه ها:

فرهنگ ، مولفه فرهنگی ، ادبیات عرفانی ، دوره متوسطه ، فارسی دوازدهم.