مدیریت، نظارت و الزامات حقوقی بر فرایند تخریب ساختمان های فرسوده در بافت متراکم شهری (مطالعه موردی: شهر رشت)

این پژوهش با هدف ارتقای فرایند تخریب و نوسازی در بافت های متراکم شهر رشت به تحلیل جامع ابعاد مدیریتی، حقوقی، فنی و اجتماعی این فرایند می پردازد. اهداف اصلی شامل تحلیل وضعیت موجود مدیریت یکپارچه شهری و هماهنگی میان نهادی؛ ارزیابی جامع چارچوب های قانونی و اثربخشی اجرای آنها؛ بررسی پیامدهای اجتماعی و فرهنگی پروژه های تخریب و نوسازی و میزان مشارکت شهروندان؛ تحلیل انطباق عملیات با استانداردهای فنی ایمنی و کیفیت نظارت و شناسایی عوامل کلیدی ناکارآمدی و موانع تحقق پذیری پروژه های بازآفرینی است. نوآوری پژوهش در ارائه مدل بومی مدیریت یکپارچه تخریب متناسب با ویژگی های اقلیمی، فرهنگی و کالبدی رشت، ارزیابی همزمان قوانین و عملکرد فنی، تحلیل پیامدهای اجتماعی و فرهنگی بافت های محلی، شناسایی موانع چندبعدی مدیریتی، حقوقی، فنی و اجتماعی و تدوین شاخص های اختصاصی ارزیابی کیفیت نظارت نهفته است. روش شناسی تحقیق کاربردی توسعه ای و توصیفی-تحلیلی با رویکرد ترکیبی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، پرسشنامه ساختاریافته، مصاحبه نیمه ساختاریافته و مشاهده میدانی گردآوری شده و با روش های تحلیل مضمون، آمار توصیفی و استنباطی، مدل سازی ساختاری تفسیری و تحلیل سلسله مراتبی بررسی گردید. یافته ها نشان می دهد ضعف هماهنگی نهادی، پراکندگی ساختارهای اداری و نبود مدل بومی مهم ترین موانع مدیریتی اند. قوانین موجود هرچند جامع اند ولی در اجرا با چالش هایی مانند عدم شفافیت و تداخل نهادی مواجه اند. از منظر اجتماعی کاهش سرمایه اجتماعی، تضعیف هویت محلات و مشارکت حداقلی شهروندان از پیامدهای عمده اند. همچنین رعایت ناقص استانداردهای فنی و نبود شاخص های نظارت، ریسک های ایمنی و کیفیت پروژه ها را افزایش داده است. نتیجه گیری نشان می دهد بازآفرینی موفق بافت های متراکم رشت نیازمند مدلی بومی، تقویت سازوکارهای نظارتی، افزایش مشارکت شهروندان و طراحی شاخص های اختصاصی نظارت است تا رویکردی چندبعدی و پایدار در مدیریت تخریب و نوسازی شکل گیرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت یکپارچه تخریب و نوسازی ، بازآفرینی شهری ، مشارکت شهروندان ، چارچوب های قانونی