سیاست های جمعیت و پیشرفت در ایران

تحولات جمعیتی ایران، به ویژه کاهش نرخ باروری به زیر سطح جانشینی و روند رو به افزایش سالمندی، ضرورت تدوین یک راهبرد جامع و فرابخشی برای تحقق سیاست های کلان جمعیت را برجسته کرده است. در این چارچوب، رویکردهای موجود درباره نسبت جمعیت و پیشرفت دوگانه اند: گروهی توسعه اقتصادی را پیش شرط افزایش باروری می دانند و گروهی دیگر جمعیت و توسعه را هم زمان و وابسته به یکدیگر تلقی می کنند. تحلیل های ارائه شده نشان می دهد تمرکز جمعیت در کلان شهرها و هزینه های بالای زیست شهری، انگیزه فرزندآوری را کاهش می دهد و سیاست افزایش باروری در مناطق پرتراکم بدون اصلاح توزیع فضایی جمعیت اثربخشی محدود خواهد داشت. در مقابل، افزایش باروری در مناطق کم تراکم بدون فراهم سازی زیرساخت های اقتصادی و معیشتی، می تواند مهاجرت روستا–شهر را تشدید کند. سیاست های پیشنهادی بر رفع موانع اقتصادی (مسکن، اشتغال)، کاهش موانع اجتماعی (هنجارهای سن ازدواج و سبک زندگی کم فرزند)، اقناع فرهنگی بر پایه پژوهش های تجربی و بازنگری در باورهای رایج، و طراحی برنامه توسعه همه جانبه جمعیت تاکید دارد. همچنین به روزرسانی علمی دانشگاه ها و نهادهای پژوهشی، تدوین سیاست های منعطف شغلی برای زنان، گسترش مهدکودک های استاندارد و بیمه ناباروری، و ایجاد مرکز ملی رصد و پیگیری اجرای سیاست های جمعیتی به عنوان الزامات اجرایی و نظارتی این سیاست ها پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

سیاست های کلان جمعیت ، کاهش نرخ باروری ، سالمندی جمعیت ، توزیع فضایی جمعیت ، حمایت های اقتصادی و اجتماعی فرزندآوری