به کارگیری تکنیک ردیابی در علاج بخشی نشت سدها ( مطالعه موردی: سد زمکان کرمانشاه)

یکی از بهترین روش ها جهت تعیین مسیرهای نشت آب از سدها، به کارگیری تکنیک های ردیابی به ویژه مواد رنگی فلورسنت می باشد. در اولین آبگیری سد زمکان واقع در استان کرمانشاه، آثاری از نشت در خلیج موجود در شمال مخزن مشاهده شد و چشمه هایی در پایین دست سد ظاهر گردیده و چشمه های قبلی موجود در منطقه پر آب تر شدند. به منظور تشخیص مسیرهای نشت و فرار آب و همچنین شناخت نحوه حرکت و نوع رژیم جریان آب (افشان یا مجرایی) و میزان توسعه کارست، یک مرحله عملیات ردیابی در محل خلیج انجام شد. در این عملیات، از ماده رنگی فلورسنت اورانین استفاده گردید. ماده ردیاب در تعدادی از گمانه‎ها (گمانه های T۱، T۲، T۳ و T۵) و در چشمه های پایین دست سد (چشمه های نشت ۱ تا ۱۸ در جناح چپ و چشمه های ۷ گانه جناح راست رودخانه) و چشمه نظری مشاهده شد. سرعت ردیاب بیانگر جریان مجرایی (توسعه نیافته) در این ناحیه بود. به منظور جلوگیری از نشت آب از خلیج جناح چپ دو گزینه پیشنهاد گردید. گزینه اول اجرای پرده آب بند در داخل یک گالری به طول حدود ۳۰۰ متر از انتهای پرده موجود تا سازند کشکان که به عنوان سازند آب بند در تکیه گاه چپ عمل می نماید. گزینه دوم شامل اجرای روکار پرده آب بند در محل خلیج جناح راست که آثار نشت در آن مشاهده شده است.

کلیدواژه ها:

چشمه ، ردیاب ، سد ، کارست ، نشت