بررسی فقهی ملکیت فضاهای فوقانی و اعماق زیرین زمین های زراعی و مسکونی در فقه امامیه

ملکیت زمین از مباحث فقهی حقوقی است که به صورت جدی در فقه و قانون مطرح گردیده و متون فقهی قدیم و جدید و فقهای متقدم و متاخر به آن پرداخته اند. مساله دیگری که با ملکیت زمین ارتباط نزدیک دارد، ملکیت فضای فوقانی و عمق تحتانی زمین است. پرسشی که مطرح می گردد آن است که از نظر فقهی، ملکیت فضای فوقانی زمین و عمق زیرین آن از ملکیت خود زمین تبعیت می کند یا چنین نیست. با توجه به بهره برداری های مختلف از فضا و هم چنین عمق زمین در عصر حاضر، اهمیت مساله ملکیت فضای فوقانی زمین های زراعی و مسکونی و هم چنین عمق زیرین آن روشن می گردد. دیدگاه های فقهی مطرح شده درباره ی ملکیت فضای فوقانی زمین و عمق زیرین آن، یافته های این تحقیق را تشکیل می دهد؛ دیدگاه اول، فضای فوقانی زمین و عمق زیرین آن را به صورت مطلق تابع ملکیت زمین دانسته است؛ دو دیدگاه دیگر، به استثنای حریم زمین از فضا و عمق که مقدار آن با نظر عرف قابل تشخیص است، بقیه فضای زمین و عمق زیرین آن را ملک مالک زمین نمی دانند. هریک از دیدگاه ها به دلایلی استدلال نموده است، ولی به نظر می رسد دیدگاه عدم تبعیت ملکیت فضا و عمق زمین از ملکیت خود زمین، راجح است. این تحقیق در گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه ای و در تجزیه و تحلیل مطالب از روش تحلیلی توصیفی بهره برده است.

کلیدواژه ها:

زمین ، فضای فوقانی ، عمق زیرین ، ملکیت ، فقه امامیه