طراحی مدل و دسته بندی عوامل موثر بر توسعه قابلیت های فناورانه در شرکت های اکتشاف و تولید نفت ایرانی

توسعه بالادست صنعت نفت و گاز همواره تحت تاثیر توسعه فناوری بوده و افزایش قابلیت فناورانه در بکارگیری و توسعه فناوری در این حوزه اثرگذار است. چرا که منجر به افزایش بهره وری تولید و درآمد برای شرکت های اکتشاف و تولید خواهد شد. همچنین مفهوم قابلیت فناورانه و عوامل موثر بر آن، با وجود برخی اشتراکات، در هر صنعت منحصر بفرد است و شناسایی و دسته بندی این شاخص های در شرکت های اکتشاف و تولید اهمیت دارد. این پژوهش با شناسایی این شکاف تحقیقاتی، به دنبال ارائه راهکار عملی برای افزایش قابلیت فناورانه در این شرکت ها است. روش این تحقیق آمیخته بوده و در بخش کیفی، جمع آوری داده با مطالعات کتابخانه ای و پیمایش میدانی صورت گرفت. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده ها، منجر به شناسایی و دسته بندی عوامل و استحصال چارچوب ارتباطی آنها با قابلیت فناورانه در این شرکت ها شد. ابزار جمع آوری داده در بخش کمی، پرسشنامه است. روایی پرسشنامه با بهره گیری از روایی محتوایی و روایی سازه و پایایی آن با روش آلفای کرونباخ تایید شد. حجم نمونه برای ۵ شرکت اکتشاف و تولید، با روش کوکران ۱۰۰ نفر و آزمون فرضیه ها، با استفاده از نرم افزارSpss نسخه ۱۹ صورت گرفت. نتایج نشان داد، در لایه دوم، پنج عامل «قابلیت مدیریت تحقیق و توسعه، قابلیت های قانونی، قابلیت همکاری فناورانه، ظرفیت جذب و توسعه فناوری، قابلیت دسترسی به منابع» و در لایه سوم ۱۷ عامل بر قابلیت فناورانه شرکت های اکتشاف و تولید ایرانی اثر گذار هستند.

کلیدواژه ها:

قابلیت فناورانه ، صنعت نفت و گاز ، شرکت های اکتشاف و تولید ، همکاری فناورانه ، ظرفیت جذب