مفهوم و مبانی سلطه انسان بر نفس خویش

این مقاله با رویکرد تحلیلی استنباطی به بررسی رابطه انسان با نفس و اعضای بدن او پرداخته است. انسان به طور مسلم بر نفس خود تسلط دارد و می تواند از اعضای بدنش به گونه ای که می خواهد، بهره برداری کند، مشابه تسلط او بر مال. با این حال، تسلط بر نفس به همان گستردگی تسلط بر مال نبوده و مبانی فقهی و حقوقی آن در مقایسه با مالکیت بر مال، به روشنی و وضوح تعریف نشده است. به منظور روشن سازی این مساله، نخست رابطه انسان با نفس خود تحلیل گردید تا مشخص شود آیا این رابطه ماهیتی مالکانه مشابه مالکیت بر مال دارد یا از نوع دیگری است. پس از آن، با استفاده از روش تحلیلی استنباطی، مبانی فقهی و حقوقی مساله از آیات، روایات و دلایل عقلی مورد بررسی قرار گرفت. تامل در مدلول ادله نیز در تشخیص نوع رابطه انسان با نفس نقش موثری ایفا کرد. در نهایت، اگرچه رابطه انسان با نفس او جنبه مالکانه دارد، اما این مالکیت نه از نوع مالکیت متداول و اعتباری است و نه مالکیت حقیقی، بلکه به طور خاص نوعی مالکیت ذاتی به شمار می آید. این مبنا می تواند در تحلیل آثار رضایت بر جنایت پیش از وقوع، از جمله سقوط قصاص و دیه، تاثیرگذار باشد.

کلیدواژه ها:

"سلطنت" ، "نفس" ، مالکیت" ، "فقه" ، "حقوق"