تاثیر محلول پاشی سالیسیلیک اسید بر بهبود کارایی فتوسنتزی، عملکرد و ترکیب اسیدهای چرب گلرنگ زراعی (.Carthamus tinctorius L) در شرایط تنش گرما

هدف: کاربرد سالیسیلیک اسید سبب بهبود راندمان فتوسنتزی و عملکرد و تغییر ترکیب اسیدهای چرب روغن دانه گلرنگ در شرایط تنش گرما می شود. از این رو، هدف از این مطالعه بررسی پتانسیل کاربرد سالیسیلیک اسید در کاهش اثرات نامطلوب تنش گرمای آخر فصل بر گلرنگ با بهبود راندمان فتوسنتز و ترکیب اسیدهای چرب روغن دانه بود. روش پژوهش: به منظور ارزیابی اثرات محلول پاشی برگی سالیسیلیک اسید بر ویژگی های فتوسنتزی و ترکیب اسیدهای چرب گلرنگ، آزمایشی مزرعه ای در دانشگاه شهید چمران اهواز انجام شد. طرح آزمایشی به صورت اسپلیت پلات فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار بود. کرت های اصلی شامل دو تاریخ کاشت ۲۰ آذرماه (کاشت به هنگام) و ۳۰ دی ماه (کاشت دیرهنگام) و کرت های فرعی شامل ترکیبی فاکتوریل از غلظت های سالیسیلیک اسید (صفر و ۴۰۰ میکرومولار) و دو رقم گلرنگ پرنیان (حساس به گرما) و فرامان (مقاوم به گرما) بودند. یافته ها: نتایج این پژوهش نشان داد که تنش گرمایی ناشی از کاشت دیرهنگام، به طور معنی داری سبب کاهش در صفات فتوسنتزی شامل سرعت فتوسنتز، هدایت روزنه ای، سرعت تعرق، غلظت دی اکسیدکربن زیر روزنه ای، کارایی کربوکسیلاسیون و کارایی مصرف آب فتوسنتزی گردید. کاربرد سالیسیلیک اسید تا حد زیادی توانست اثرات منفی تنش گرمایی را بر این صفات تعدیل نماید، به گونه ای که بیش ترین هدایت روزنه ای و کارایی کربوکسیلاسیون (به ترتیب ۷۱۱ و ۰۷۹/۱ میلی مول بر مترمربع بر ثانیه) و عملکرد دانه (۳۱۲۰ کیلوگرم در هکتار) در کاشت به هنگام و کاربرد ۴۰۰ میکرو­مولار سالیسیلیک اسید در رقم فرامان مشاهده شد. علاوه بر این، تنش گرمایی موجب تغییر در ترکیب اسیدهای چرب روغن دانه شد، به طوری که کاشت دیرهنگام باعث کاهش درصد اسیدهای چرب اولئیک و لینولئیک و افزایش درصد اسیدهای لینولنیک و پالمیتیک گردید. تغییرات درصد استئاریک اسید تحت تنش گرمایی در دو رقم موردمطالعه متفاوت بود، به طوری که در رقم فرامان کاهش (۴۸ درصد) و در رقم پرنیان افزایش (۶۴ درصد) نشان داد. محلول پاشی سالیسیلیک اسید، به ویژه در شرایط کاشت دیرهنگام، موجب افزایش درصد اسیدهای چرب اولئیک و لینولئیک و کاهش درصد اسیدهای لینولنیک و پالمیتیک شد. نتیجه گیری: کاربرد سالیسیلیک اسید توانست با بهبود صفات فتوسنتزی و تعدیل ترکیب اسیدهای چرب، اثرات نامطلوب تنش گرمایی را کاهش داده و در نتیجه منجر به افزایش تحمل به گرما و بهبود کیفیت روغن در هر دو رقم گردد. این تاثیرات در رقم متحمل به گرما (فرامان) نسبت به شرایط شاهد مشهودتر بود.

کلیدواژه ها:

اسیدهای چرب غیر اشباع ، دماهای بالا ، شاخص کلروفیل ، هدایت روزنه ای