تعدیل اثرات کم آبی در سیب زمینی با محلول پاشی سیلیکات پتاسیم: بررسی فیزیولوژیک و عملکردی سه رقم جدید

هدف: با توجه به مشکلات جهانی ناشی از تنش خشکی و محدودیت منابع آبی، این پژوهش با هدف بررسی اثرات سیلیکات پتاسیم بر عملکرد و صفات فیزیولوژیک ارقام جدید سیب زمینی تحت شرایط کم آبی انجام شد. روش پژوهش: آزمایش به صورت کرت های دو بار خردشده در قالب بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. عامل اصلی شامل سه فاصله آبیاری (هفت، ۱۰ و ۱۳ روز)، عامل فرعی سه سطح محلول پاشی سیلیکات پتاسیم \[شاهد، یک بار در ۵۰ روزگی و دوبار در ۴۰ و ۸۰ روزگی با غلظت ۲ لیتر در هزار لیتر آب] و عامل فرعی تر سه رقم سیب زمینی (کورسیکا، سانته و ووگ) بود. صفات موردارزیابی شامل عملکرد غده، کلروفیل کل، پروتئین محلول، کربوهیدرات کل، پرولین و مالون دی آلدهید بودند.  یافته ها: نتایج نشان داد برهم کنش سه گانه تیمارها بر همه صفات معنی دار بود. بیش ترین عملکرد غده (۴۴/۶۱ تن در هکتار) در آبیاری هفت روزه، محلول پاشی دوبار و رقم کورسیکا حاصل شد، درحالی که کم ترین عملکرد (۳۹/۶۰ تن در هکتار) در آبیاری ۱۳ روزه، بدون محلول پاشی و رقم سانته ثبت گردید. بیشینه کلروفیل کل (۲۶/۲ میلی گرم بر گرم وزن تر) در شرایط بدون تنش، با محلول پاشی دوبار و رقم کورسیکا مشاهده شد. بیش ترین پرولین (۵۳/۶۹ میکرومول بر گرم وزن تر) در رقم سانته تحت تنش شدید (آبیاری ۱۳ روزه، بدون محلول پاشی) ثبت گردید. بالاترین پروتئین محلول (۱۴/۹۴ میلی گرم بر گرم وزن خشک) و کربوهیدرات کل (۲۱/۱۲ میلی گرم بر گرم وزن خشک) در آبیاری ۱۰ روزه، محلول پاشی دو بار و رقم کورسیکا به دست آمد. کم ترین مالون دی آلدهید (۰۲/۳ نانومول بر گرم وزن تر) در آبیاری هفت روزه با محلول پاشی دوبار ثبت شد، درحالی که بیش ترین آن (۲۵/۱۴ نانومول بر گرم وزن تر) در رقم سانته تحت تنش شدید و بدون محلول پاشی دیده شد. نتیجه ­گیری: رقم کورسیکا، محلول پاشی دو بار سیلیکات پتاسیم، به ویژه تحت آبیاری هفت روزه، موجب بهبود وضعیت فیزیولوژیک، افزایش کارایی مصرف آب و کاهش شاخص های تنش اکسیداتیو گردید. این امر نشان دهنده نقش موثر سیلیکات پتاسیم در بهینه سازی فرایندهای متابولیک و حفظ تعادل فیزیولوژیک گیاه در شرایط کم آبی است. تنش ملایم نیز با تحریک مکانیسم های دفاعی، ترکیبات حفاظتی مانند کربوهیدرات های محلول و پروتئین را در این رقم افزایش داد. در مقابل، رقم سانته تحت تنش شدید بدون محلول پاشی بیش ترین آسیب اکسیداتیو و کاهش عملکرد را نشان داد. بنابراین، استفاده از محلول پاشی دو بار سیلیکات پتاسیم همراه با انتخاب ارقام مقاوم مانند کورسیکا می تواند راه کاری موثر و پایدار برای حفظ عملکرد، بهبود کیفیت محصول و مدیریت منابع آبی در مناطق مستعد خشکی باشد.

کلیدواژه ها:

ترکیبات اسمزی ، تنش خشکی ، فیزیولوژی سیب زمینی ، کلروفیل