قلمرو و معیارهای اعتبار عرف در تفسیر قرآن با رویکرد اجتهادی حضرت آیت الله العظمی خامنه ای ^{(مدظله العالی)}

مساله نقش و اعتبار عرف در تفسیر قرآن از مباحث بنیادین در روش شناسی فهم وحی به شمار می رود. ازآنجاکه زبان قرآن بر محور محاوره عقلایی و فهم عرفی بشر نازل شده است، تعیین حدود تاثیر عرف در کشف مراد الهی، اهمیت خاصی در فرایند اجتهاد تفسیری دارد. با وجود اذعان مفسران شیعه به نقش عرف در تبیین معانی و تشخیص مصادیق، حدود و معیار های اعتبار آن به صورت نظام مند تبیین نشده است. پژوهش حاضر با عنوان «قلمرو و معیار های اعتبار عرف در تفسیر قرآن با رویکرد اجتهادی آیت الله خامنه ای»، به واکاوی علمی این مساله می پردازد. یافته ها نشان می دهد که از منظر ایشان، عرف نه منبع مستقل، بلکه قرینه و ابزار فهم است. در سطح مراد استعمالی، عرف عام معیار اصلی معناشناسی می باشد، اما در مفاهیم فرامحسوس و دارای اصطلاح قرآنی، اعتبار ندارد. در حوزه مصادیق نیز عرف در موضوعات محسوس و فاقد حقیقت شرعیه معتبر است، ولی در حقایق غیبی و اصطلاحات شرعی باید به قرآن، سنت و عقل مراجعه کرد. بدین ترتیب، رویکرد اجتهادی ایشان بر هماهنگی عرف با امضای شارع و نوع موضوع تاکید دارد و الگویی معیارمند برای بهره گیری روشمند از عرف در تفسیر قرآن ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

عرف ، فهم عرفی ، تفسیر عرفی ، قلمرو اعتبار عرف ، اندیشه های قرآنی آیت الله خامنه ای