اندوتوکسین در واکسن: مکانیسم اثر، کنترل کیفیت و مدیریت بالینی

اندوتوکسین (Endotoxin) ها، بخشی از دیواره سلولی باکتری های گرم منفی و با لیپوپلی ساکارید دیواره این باکتری ها مرتبط هستند. این ترکیبات به خودی خود سمی نیستند، ولی بعد از لیز باکتری و آزاد شدن آن خاصیت سمی داشته که منجر به بروز عوارض جانبی شامل واکنش های التهابی، شوک و حتی مرگ در دام ها می شوند. مدیریت نادرست واکسن ها، انجماد، یا استفاده هم زمان از چند واکسن حاوی آنتی ژن های باکتریایی گرم منفی می تواند منجر به انباشتگی اندوتوکسین (Endotoxin stacking) و افزایش خطرات ناشی از آن شود. از جمله عوارض انباشت اندوتوکسین، بروز اندوتوکسمی (Endotoxemia) و شوک اندوتوکسیک (Endotoxic shock) است که تهدیدکننده حیات حیوان هستند. در این مقاله ترویجی پس از شرح مسئله، استانداردهای کنترل کیفیت، مقادیر مجاز و روش های سنجش و حذف اندوتوکسین تبیین شده اند. هم چنین، اثرات بالینی از جمله پدیده انباشتگی اندوتوکسین، اندوتوکسمی، شوک اندوتوکسیک و نحوه مدیریت بالینی و تشخیص افتراقی تشریح شده اند. در نهایت، توصیه های کاربردی برای دامپزشکان و تولیدکنندگان به منظور کاهش عوارض و بهبود ایمنی واکسن های دامی بیان شده است.

کلیدواژه ها:

واکسن ، اندوتوکسین ، عوارض جانبی ، شوک ، باکتری گرم منفی