معلم چندپایه: از مدیریت کلاس تا مربی گری یادگیری

کلاس های چندپایه، که در آن دانش آموزانی با پایه های تحصیلی، سطوح شناختی و سنین مختلف در یک فضای فیزیکی مشترک تحت هدایت یک معلم به یادگیری می پردازند، یکی از پیچیده ترین و در عین حال رایج ترین بسترهای آموزشی در مناطق روستایی و کم برخوردار ایران محسوب می شوند. این ساختار آموزشی منحصربه فرد، در حالی که پاسخی ضروری به محدودیت های جمعیتی و جغرافیایی است، الگوهای سنتی تدریس را که بر یکسانی و خطی بودن استوارند، با چالشی بنیادین مواجه می سازد. رویکرد غالب برای مواجهه با این پیچیدگی، تمرکز بر «مدیریت کلاس» در قالب تقسیم زمان، تنظیم رفتار و توزیع توجه معلم بین گروه های جداگانه بوده است. با این حال، این مقاله با روشی تحلیلی-مروری استدلال می کند که این پارادایم، در نهایت، به جای تمرکز بر کیفیت و عمق یادگیری، صرفا بر حفظ نظم اجرایی متمرکز است و در بهترین حالت، منجر به آموزش سطحی و فشار مضاعف بر معلم می گردد. به عنوان راه حلی بنیادین، چارچوب نوین «مربی گری یادگیری» معرفی می شود. در این پارادایم، معلم از نقش سنتی «مدیر-کنترل گر» و انتقال دهنده یک سویه دانش، به موقعیت «مربی-تسهیل گر»، طراح تجربه های آموزشی و پشتیبان فرآیندهای فردی یادگیری ارتقا می یابد. این تحول نقش، که بر پایه نظریه های معتبری چون «یادگیری مبتنی بر تفاوت های فردی» (تاملیسون، ۲۰۱۷) و «یادگیری اجتماعی-شناختی» (ویگوتسکی، ۱۹۷۸) استوار است، از طریق راهکارهای عملی مانند طراحی ایستگاه های یادگیری، اجرای پروژه های بین پایه ای و ایجاد شبکه های همیاری در کلاس، عینیت می بخشد. یافته اصلی مقاله حاکی از آن است که این گذار، نه تنها چالش های مدیریتی را کاهش می دهد، بلکه فضایی پویا خلق می کند که در آن تفاوت ها به عنوان موتور محرکه یادگیری مشارکتی و خودراهبر عمل می کنند. موفقیت این تحول، مستلزم حمایت نظام مند در سطوح خرد و کلان، از بازنگری در برنامه های تربیت معلم تا اصلاح سیاست های ارزشیابی است.

کلیدواژه ها:

کلاس چندپایه ، مربی یادگیری ، مدیریت کلاس ، تفاوت های فردی ، یادگیری مشارکتی ، تحول نقش معلم.