بررسی مولفه های مکتب های ادبی در رمان های شب ملخ اثر جواد مجابی و شطرنج با ماشین قیامت اثر حبیب احمدزاده

جنگ هشت ساله عراق علیه ایران بستر متفاوتی برای قلم فرسایی نویسندگان فراهم آورده و ادبیات داستانی دستمایه ای برای بیان عقاید و اندیشه های جامعه نسبت به شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور شده است. به همین دلیل، نویسندگان بسیاری با دیدگاه های مثبت و منفی نسبت به پدیده جنگ اقدام به داستان نویسی کرده اند و با استفاده از مولفه های مکتب های ادبی به عنوان ابزاری مناسب جهت بازتاب اهداف و ایده هایشان بی پرده و جسورانه پیامدهای حاصل از پدیده خشونت بار جنگ را منعکس کرده اند. در این پژوهش که به شیوه توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای صورت گرفته، مولفه های مکتب های ادبی در رمان های شب ملخ اثر جواد مجابی و شطرنج با ماشین قیامت اثر حبیب احمدزاده بررسی شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد هر دو نویسنده با محوریت موضوع جنگ در داستان هایشان پیامدهای آن را در زندگی شخصیت ها آشکار کرده اند. مجابی در رمان شب ملخ با استفاده از عناصر ماورائی و برساختن دنیایی از مردگان پیروی خود از مکتب سوررئالیسم را آشکارا نمایان ساخته است؛ همچنین نشانه هایی از رئالیسم جادویی نیز در داستان به چشم می خورد. استفاده از عناصر رویا، خواب و خیال، امور شگفت، دیوانگی و طنز، در هم ریختگی ساختار داستان و اشیاء سوررئالیستی مولفه های مهم در این داستان هستند. وجود برخی مولفه های ناتورالیستی در این رمان مبین این است که مجابی به مکتب ناتورالیسم هم برای بیان وقایع فجیع و خشونت بار جنگ توجه داشته است. احمدزاده نیز به کمک عناصر داستانی رئالیستی از جمله زمان و مکان، واقعی، زاویه دید مناسب، پیرنگ علی و معلولی و شخصیت های باورپذیر داستانی به شیوه رئالیسم فلسفی خلق کرده است. در این رمان نیز مولفه های ناتورالیستی همچون بی اعتنایی نسبت به باورهای اعتقادی و توصیف زشتی ها و رویدادهای تکان دهنده برای نشان دادن نگاه منفی نویسنده نسبت به جنگ و آثار مخرب آن در زندگی شخصیت ها مشهود است.

کلیدواژه ها:

مکتب های ادبی ، سوررئالیسم ، ناتورالیسم ، رئالیسم ، مجابی ، احمدزاده