توکن سازی بلاک چینی بودجه های مسئولیت اجتماعی شرکت ها (CSR): طراحی چارچوبی برای شفافیت مالی و پایداری اجتماعی در بازار سرمایه ایران

شفافیت مالی و گزارش دهی معتبر در حوزه ی مسئولیت اجتماعی شرکت ها (CSR) به یکی از دغدغه های اساسی شرکت های بورسی و نهادهای ناظر، به ویژه در بازارهای سرمایه نوظهور، تبدیل شده است. با این حال، فرآیند تخصیص و گزارش دهی بودجه های CSR هنوز از طریق سازوکارهای سنتی، غیرشفاف و عمدتا کاغذی یا سامانه های جزیره ای انجام می شود؛ امری که موجب عدم تقارن اطلاعات، سبزشویی (greenwashing) و تخصیص نادرست منابع می گردد. این پژوهش چارچوبی مبتنی بر فناوری بلاک چین برای توکن سازی بودجه های CSR شرکت های بورسی ایران ارائه می دهد، با هدف ارتقای شفافیت قابل اعتبار و پایداری اجتماعی. بر مبنای یافته های اخیر از مطالعات منتشرشده در IJIEMR(۲۰۲۵)، Sustainability (۲۰۲۳) و IEEE Engineering Management Review (۲۰۱۸)، این مقاله بررسی می کند که پذیرش فناوری بلاک چین چگونه بر تخصیص بودجه های CSR، اخلاق کسب وکار و اعتماد ذی نفعان تاثیر می گذارد. در مدل پیشنهادی، بودجه های CSR به صورت توکن های زنجیره ای بازنمایی می شوند که قواعد تخصیص، پروژه های واجد شرایط و الزامات افشای اطلاعات در آن ها از طریق قراردادهای هوشمند رمزگذاری می گردد. این سازوکار با هدف کاهش تقلب و دست کاری مدیریتی، هم راستاسازی انگیزه های مدیران با رفتار اخلاقی، و ایجاد ردپایی قابل ممیزی از هزینه کرد بودجه های CSR طراحی شده است؛ ردپایی که برای سهام داران، ناظران و جوامع محلی قابل دسترسی است. در پایان، مجموعه ای از رهنمودهای اجرایی برای شرکت های بورسی و سیاست گذاران ایرانی ارائه می شود که شامل پیش نیازهای حقوقی، الزامات فناورانه و امکان ادغام این مدل با چارچوب های گزارش دهی ESG است.

کلیدواژه ها:

بلاک چین ، مسئولیت اجتماعی شرکت ها (CSR) ، توکن سازی بودجه ، قراردادهای هوشمند ، شفافیت مالی ، پایداری اجتماعی ، بازار سرمایه ایران