تحلیل رابطه ی سطح مهارت ورزشی با عملکرد فراشناختی در دانشجویان ورزشکار

فراشناخت، شامل آگاهی و کنترل فرآیندهای شناختی، نقش بسزایی در عملکرد بهینه دارد. فعالیت ورزشی منظم به عنوان عاملی موثر بر سلامت روان و شناخت، می تواند بر جنبه های فراشناختی، از جمله فراحافظه و توانایی کنترل افکار، تاثیرگذار باشد. درک چگونگی تاثیر سطوح مختلف مهارت ورزشی بر این قابلیت های فراشناختی، می تواند به درک عمیق تری از ارتباط بین فعالیت بدنی و عملکرد شناختی منجر شود. هدف اصلی این پژوهش، بررسی و مقایسه ی اثربخشی سطوح متفاوت فعالیت ورزشی (خبره، ماهر، مبتدی) بر مولفه های فراحافظه و راهبردهای کنترل فکر در دانشجویان ورزشکار بوده است. این مطالعه با رویکردی کمی و با استفاده از طرح تحقیق مقایسه ای-همبستگی انجام شده است. جامعه ی آماری پژوهش شامل دانشجویان ورزشکار بوده که تعداد کل نمونه ها ۲۰۰نفر (۸۰ نفر ورزشکار خبره، ۷۰ نفر ورزشکار ماهر و ۵۰ نفر ورزشکار مبتدی) با روش نمونه گیری در دسترس (غیرتصادفی) انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه های جمعیت شناختی، پرسشنامه کنترل فکر و پرسشنامه فراحافظه بودند. داده های جمع آوری شده با استفاده از آزمون های آماری مناسب (مانند تحلیل واریانس چند متغیره) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج این پژوهش نشان داد که: ورزشکاران خبره و ماهر، در مقایسه با ورزشکاران مبتدی، عملکرد بهتری در مولفه های فراحافظه، رضایت از حافظه، توانایی ادراک شده حافظه و کاربرد استراتژی حافظه از خود نشان دادند. ورزشکاران خبره نسبت به ورزشکاران ماهر نیز در این مولفه ها برتری داشتند. تفاوت های معناداری در متغیر کنترل فکر و مولفه های آن (توجه برگردانی، کنترل اجتماعی، نگرانی، تنبیه و ارزیابی مجدد) بین سه گروه ورزشکاران خبره، ماهر و مبتدی مشاهده شد. ورزشکاران خبره در مولفه های ارزیابی مجدد و کنترل اجتماعی نمرات بالاتری نسبت به مبتدیان داشتند، در حالی که ورزشکاران مبتدی در مولفه های توجه برگردانی، تنبیه و نگرانی نمرات بیشتری کسب کردند. یافته های این پژوهش تایید می کنند که سطح مهارت ورزشی با عملکرد فراشناختی، به ویژه در حوزه های فراحافظه و کنترل فکر، رابطه ی معناداری دارد. به نظر می رسد فعالیت ورزشی سازمان یافته و در سطوح بالاتر مهارت، به تقویت قابلیت های فراشناختی کمک می کند، که این امر می تواند ناشی از افزایش تمرکز، بهبود خودتنظیمی و توسعه ی راهبردهای شناختی موثرتر باشد. بر اساس یافته های پژوهش، پیشنهاد می شود: برنامه های آموزشی با هدف تقویت فراحافظه و راهبردهای کنترل فکر برای ورزشکاران، به ویژه در سطوح مبتدی، طراحی و اجرا شود.

کلیدواژه ها:

مهارت ورزشی ، عملکرد فراشناختی ، دانشجویان ورزشکار