مروری نظام مند بر مفهوم سینومرفی و ارتباط آن با الگوهای رفتاری

مفهوم قرارگاه رفتاری شاخه ای از ادراک و نظام روانشناسی محیط است. که حاصل تعامل بین انسان و محیط و نظام ساختاری حاکم بر آن میباشد. بین تمام مولفه های موثر در شکل گیری الگوواره های رفتاری(نظام کالبدی و رفتار) در هم تنیدگی وجود دارد که این ویژگی را هم ساختی یا سینومرفی میگویند. سینومرفی بحثیست که باید در فضای شهری مورد واکاوی قرار گیرد و در ابتدای امر میبایست به این موضوع اشاره کرد که فضای شهری مانند موجود زنده ای است که بر رفتار افراد حاضر در آن تاثیر میگذارد و از رفتار آنها نیز تاثیر میپذیرد، این موضوع خواه بر جسم و خواه در معنای فردی تاثیر دارد. اهمیت این موضوع زمینه ساز پرداختن به مفاهیم بنیادی نظیر سینومرفی است به طوریکه توجه طراحان و برنامه ریزان شهری را به کاربرد مولفه های اساسی در رابطه با سینومرفی و ارتباط آن با الگوواره های رفتاری در فضاهای شهری جلب کرده است در این راستا نظریه پردازان متعددی نظریه هایی ارائه داده اند مانند بارکر، فرانکوویچ، هفت و... که در ادامه برای مرور نظام مند مفهوم سینومرفی مورد بررسی قرار میگیرد. هدف پژوهش حاضر پاسخ به این مفهوم است که سینومرفی چیست و چه مولفه ها و زیر مولفه هایی را در برمیگیرد و در این راستا چه ارتباطی با الگوهای رفتاری دارد. روش پژوهش حاضر از طریق مرور نظام مند مبتنی بر الگوی ۷ مرحله ای با توجه به بررسی مقالات و گزارشات به صورت سیستماتیک، با تدوین استراتژی جستجوی پیشرفته بر اساس واژگان کلیدی در پایگاه های استنادی معتبر است، در این راستا ۱۵۶ مقاله گردآوری شد که طی هفت مرحله ۱۰۳ مقاله برای تحلیل نهایی باقی ماند. برداشت های صورت گرفته از مقالات براساس چارچوب های نظری نشان داد که آنها ۸ مولفه موثر در رابطه با پژوهش وجود دارد و این ۸ مولفه عبارتند از: تاثیر رفتار بر ظرف کالبد، انتخاب به وسیله قرارگاه رفتاری و فرد، ساختارهای زمانی، واکنش های آموخته شده و تاثیر اجتماع برآن، شکل ظاهری محیط، فرآیندهای فیزیولوژیک، نیروهای اجتماعی و در نعایت نیروهای فیزیکی مولفه های مستخرج هستند. که با بررسی پراکنش میزان اهمیت هر مولفه مورد سنجش قرار گرفت در این راستا فرآیند فیزیولوژیک با زیر مولفه های مرز کالبدی، عینیات اشیا، ساختارهای فیزیکی و طبیعی، نظام ادراکی و... بیشترین امتیاز و تاثیر گذاری را داشته است. و در نهایت پژوهش حاضر منجر به ارائه یک مدل نهایی در راستای پژوهش بنا به مولفه ها و زیر مولفه های مستخرج را شده است.

کلیدواژه ها:

سینومرفی ، الگوهای رفتاری مرتبط ، ساختارهای کالبدی ، نظام ادراکی