تدوین و اعتباریابی شاخص ها و چک لیست نظارت بر درس پژوهی در دوره ابتدایی

هدف پژوهش تدوین و اعتباریابی شاخص ها و چک لیست نظارت بر فرآیند درس پژوهی در دوره ابتدایی به منظور ارتقای کیفیت نظارت آموزشی و توسعه حرفه ای معلمان بود. پژوهش با روش آمیخته از نوع اکتشافی متوالی انجام شد. در بخش کیفی، منابع پژوهشی، اسناد بالادستی و ۱۲۴ فیلم تدریس منتخب از جشنواره درس پژوهی طی چهار سال تحصیلی تحلیل محتوای استقرایی گردید و شاخص های اولیه شناسایی شد. سپس در بخش کمی، اعتبار شاخص ها از طریق پرسشنامه ۸ سوالی محقق ساخته با مقیاس لیکرت و جامعه آماری ۳۴ نفر از متخصصان و مدرسان دروس ابتدایی سنجیده شد. داده ها با استفاده از تحلیل توصیفی و آزمون تی تک نمونه ای در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. یافته های کیفی منجر به شناسایی پنج مرحله اساسی درس پژوهی شامل درگیری (شناختی، عاطفی، رفتاری)، تعامل (یادگیرنده با معلم، محتوا و همسالان)، پشتیبانی (فرهنگی، اجتماعی، آموزشی)، ارزشیابی (دانشی و توانشی) و بازخورد (اصلاحی و انگیزشی) شد. در مرحله کمی، میانگین اعتبار درونی شاخص ها بین ۴.۰۶ تا ۴.۳۸ به دست آمد که با مقدار تی (t=۲۴.۵۶, p<۰.۰۰۱) از لحاظ آماری معنادار بود. بنابراین شاخص ها و چک لیست طراحی شده از اعتبار درونی و محتوایی مطلوبی برخوردار است. نتایج نشان داد که شاخص ها و چک لیست تدوین شده می تواند به عنوان ابزاری معتبر برای ارزیابی و نظارت بر فرایند درس پژوهی در دوره ابتدایی به کار رود. این ابزار با تمرکز بر ابعاد پنج گانه درگیری، تعامل، پشتیبانی، ارزشیابی و بازخورد، امکان سنجش دقیق تر کیفیت تدریس و تعاملات آموزشی را فراهم کرده و در بهبود برنامه های توسعه حرفه ای معلمان نقش موثری دارد. هدف پژوهش تدوین و اعتباریابی شاخص ها و چک لیست نظارت بر فرآیند درس پژوهی در دوره ابتدایی به منظور ارتقای کیفیت نظارت آموزشی و توسعه حرفه ای معلمان بود. پژوهش با روش آمیخته از نوع اکتشافی متوالی انجام شد. در بخش کیفی، منابع پژوهشی، اسناد بالادستی و ۱۲۴ فیلم تدریس منتخب از جشنواره درس پژوهی طی چهار سال تحصیلی تحلیل محتوای استقرایی گردید و شاخص های اولیه شناسایی شد. سپس در بخش کمی، اعتبار شاخص ها از طریق پرسشنامه ۸ سوالی محقق ساخته با مقیاس لیکرت و جامعه آماری ۳۴ نفر از متخصصان و مدرسان دروس ابتدایی سنجیده شد. داده ها با استفاده از تحلیل توصیفی و آزمون تی تک نمونه ای در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. یافته های کیفی منجر به شناسایی پنج مرحله اساسی درس پژوهی شامل درگیری (شناختی، عاطفی، رفتاری)، تعامل (یادگیرنده با معلم، محتوا و همسالان)، پشتیبانی (فرهنگی، اجتماعی، آموزشی)، ارزشیابی (دانشی و توانشی) و بازخورد (اصلاحی و انگیزشی) شد. در مرحله کمی، میانگین اعتبار درونی شاخص ها بین ۴.۰۶ تا ۴.۳۸ به دست آمد که با مقدار تی (t=۲۴.۵۶, p<۰.۰۰۱) از لحاظ آماری معنادار بود. بنابراین شاخص ها و چک لیست طراحی شده از اعتبار درونی و محتوایی مطلوبی برخوردار است. نتایج نشان داد که شاخص ها و چک لیست تدوین شده می تواند به عنوان ابزاری معتبر برای ارزیابی و نظارت بر فرایند درس پژوهی در دوره ابتدایی به کار رود. این ابزار با تمرکز بر ابعاد پنج گانه درگیری، تعامل، پشتیبانی، ارزشیابی و بازخورد، امکان سنجش دقیق تر کیفیت تدریس و تعاملات آموزشی را فراهم کرده و در بهبود برنامه های توسعه حرفه ای معلمان نقش موثری دارد.

کلیدواژه ها:

درس پژوهی ، شاخص های نظارتی ، نظارت آموزشی ، آموزش ابتدایی ، توسعه حرفه ای معلمان