تحلیل ساختار سه لایه ای مضامین در طراحی برنامه درسی اکوتوریسم با رویکرد سواد زیست محیطی در آموزش عالی

هدف پژوهش، طراحی و تحلیل ساختار سه لایه ای مضامین (فراگیر، سازمان دهنده و پایه) در برنامه درسی اکوتوریسم با تاکید بر ارتقای سواد زیست محیطی در آموزش عالی بود. این پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی است که در دو مرحله کیفی و کمی اجرا شد. در بخش کیفی، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از متخصصان و اعضای هیات علمی حوزه های اکوتوریسم، گردشگری و برنامه ریزی درسی گردآوری و با روش تحلیل مضمون شبکه ای تحلیل شد. در بخش کمی، داده های حاصل از پرسشنامه طراحی شده در میان ۳۸۴ نفر از متخصصان، فارغ التحصیلان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی تحلیل گردید و مدل یابی معادلات ساختاری با نرم افزارهای SPSS و SmartPLS انجام شد. نتایج بخش کیفی پنج مضمون فراگیر را نشان داد که شامل چشم انداز یادگیری، پیکره دانش اکوتوریسم، راهبردهای یاددهی–یادگیری، سنجش و پایش یادگیری، و صلاحیت ها و مهارت های زیست محیطی بودند. در تحلیل عاملی تاییدی، ۲۰ مضمون سازمان دهنده و ۷۶ مضمون پایه تایید شدند. شاخص های برازش مدل از جمله NFI=۰.۹۶۸، GOF=۰.۵۵۷، و SRMR=۰.۰۰۲، بیانگر برازش مناسب ساختار سه لایه ای مضامین بودند. این ساختار نشان داد که تمامی مولفه ها دارای همبستگی مثبت و معنادار با برنامه درسی اکوتوریسم مبتنی بر رویکرد سواد زیست محیطی هستند. ساختار سه لایه ای مضامین، چارچوبی منسجم برای طراحی برنامه های درسی اکوتوریسم در آموزش عالی فراهم می کند و با تکیه بر رویکرد سواد زیست محیطی، می تواند موجب یادگیری عمیق تر، نگرش مسئولانه تر نسبت به طبیعت و ارتقای صلاحیت های زیست محیطی در دانشجویان شود. به کارگیری این الگو در رشته های میان رشته ای مشابه مانند مدیریت گردشگری و منابع طبیعی توصیه می شود. هدف پژوهش، طراحی و تحلیل ساختار سه لایه ای مضامین (فراگیر، سازمان دهنده و پایه) در برنامه درسی اکوتوریسم با تاکید بر ارتقای سواد زیست محیطی در آموزش عالی بود. این پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی است که در دو مرحله کیفی و کمی اجرا شد. در بخش کیفی، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از متخصصان و اعضای هیات علمی حوزه های اکوتوریسم، گردشگری و برنامه ریزی درسی گردآوری و با روش تحلیل مضمون شبکه ای تحلیل شد. در بخش کمی، داده های حاصل از پرسشنامه طراحی شده در میان ۳۸۴ نفر از متخصصان، فارغ التحصیلان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی تحلیل گردید و مدل یابی معادلات ساختاری با نرم افزارهای SPSS و SmartPLS انجام شد. نتایج بخش کیفی پنج مضمون فراگیر را نشان داد که شامل چشم انداز یادگیری، پیکره دانش اکوتوریسم، راهبردهای یاددهی–یادگیری، سنجش و پایش یادگیری، و صلاحیت ها و مهارت های زیست محیطی بودند. در تحلیل عاملی تاییدی، ۲۰ مضمون سازمان دهنده و ۷۶ مضمون پایه تایید شدند. شاخص های برازش مدل از جمله NFI=۰.۹۶۸، GOF=۰.۵۵۷، و SRMR=۰.۰۰۲، بیانگر برازش مناسب ساختار سه لایه ای مضامین بودند. این ساختار نشان داد که تمامی مولفه ها دارای همبستگی مثبت و معنادار با برنامه درسی اکوتوریسم مبتنی بر رویکرد سواد زیست محیطی هستند. ساختار سه لایه ای مضامین، چارچوبی منسجم برای طراحی برنامه های درسی اکوتوریسم در آموزش عالی فراهم می کند و با تکیه بر رویکرد سواد زیست محیطی، می تواند موجب یادگیری عمیق تر، نگرش مسئولانه تر نسبت به طبیعت و ارتقای صلاحیت های زیست محیطی در دانشجویان شود. به کارگیری این الگو در رشته های میان رشته ای مشابه مانند مدیریت گردشگری و منابع طبیعی توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

تحلیل مضمون ، سواد زیست محیطی ، طراحی برنامه درسی ، اکوتوریسم ، آموزش محیط زیست