عدالت در اطلاعات در زیست بوم آموزش و پرورش ایران

این پژوهش با هدف شناسایی، مدل سازی و اعتبارسنجی ابعاد و مولفه های عدالت اطلاعاتی در نظام آموزش و پرورش دولتی ایران انجام شد. پژوهش حاضر از نوع آمیخته اکتشافی (کیفی–کمی) بود. در بخش کیفی، با استفاده از نظریه داده بنیاد و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با مدیران، معلمان و کارشناسان آموزشی، داده ها گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. در بخش کمی، مدل به دست آمده با روش تحلیل عاملی تاییدی مرتبه دوم و نرم افزارهای SPSS و AMOS آزمون شد. جامعه آماری شامل معلمان و کارکنان مدارس دولتی از پنج استان کشور بود که ۴۱۰ نفر با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. شاخص های برازش مدل شامل CFI، IFI، TLI و RMSEA مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تحلیل عاملی نشان داد عدالت اطلاعاتی در آموزش و پرورش دارای پنج بعد اصلی است: عوامل علی، شرایط زمینه ای، عوامل مداخله گر، راهبردها و پیامدها. شاخص های برازش در همه مدل ها مطلوب بود (CFI>۰.۹، RMSEA<۰.۰۸). عوامل علی شامل تمایل به سازمان ناب و ارزش محوری جامعه، شرایط زمینه ای شامل فرهنگ سازمانی و ساختار سلسله مراتبی، و عوامل مداخله گر شامل مشکلات زیرساختی و شکاف قانونی بودند. راهبردهای اخلاق مداری اطلاعاتی، شفاف سازی داده ها و حمایت نهادی به طور معناداری بر پیامدهایی چون کاهش قطبی سازی، افزایش خودکارآمدی و همگرایی سازمانی تاثیر مثبت داشتند. یافته ها نشان داد عدالت اطلاعاتی می تواند به عنوان سازوکار اخلاقی و ساختاری، شفافیت، اعتماد و مشارکت را در سازمان های آموزشی تقویت کرده و مسیر تحقق عدالت آموزشی را در نظام دولتی ایران هموار سازد. این پژوهش با هدف شناسایی، مدل سازی و اعتبارسنجی ابعاد و مولفه های عدالت اطلاعاتی در نظام آموزش و پرورش دولتی ایران انجام شد. پژوهش حاضر از نوع آمیخته اکتشافی (کیفی–کمی) بود. در بخش کیفی، با استفاده از نظریه داده بنیاد و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با مدیران، معلمان و کارشناسان آموزشی، داده ها گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. در بخش کمی، مدل به دست آمده با روش تحلیل عاملی تاییدی مرتبه دوم و نرم افزارهای SPSS و AMOS آزمون شد. جامعه آماری شامل معلمان و کارکنان مدارس دولتی از پنج استان کشور بود که ۴۱۰ نفر با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. شاخص های برازش مدل شامل CFI، IFI، TLI و RMSEA مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تحلیل عاملی نشان داد عدالت اطلاعاتی در آموزش و پرورش دارای پنج بعد اصلی است: عوامل علی، شرایط زمینه ای، عوامل مداخله گر، راهبردها و پیامدها. شاخص های برازش در همه مدل ها مطلوب بود (CFI>۰.۹، RMSEA<۰.۰۸). عوامل علی شامل تمایل به سازمان ناب و ارزش محوری جامعه، شرایط زمینه ای شامل فرهنگ سازمانی و ساختار سلسله مراتبی، و عوامل مداخله گر شامل مشکلات زیرساختی و شکاف قانونی بودند. راهبردهای اخلاق مداری اطلاعاتی، شفاف سازی داده ها و حمایت نهادی به طور معناداری بر پیامدهایی چون کاهش قطبی سازی، افزایش خودکارآمدی و همگرایی سازمانی تاثیر مثبت داشتند. یافته ها نشان داد عدالت اطلاعاتی می تواند به عنوان سازوکار اخلاقی و ساختاری، شفافیت، اعتماد و مشارکت را در سازمان های آموزشی تقویت کرده و مسیر تحقق عدالت آموزشی را در نظام دولتی ایران هموار سازد.

کلیدواژه ها:

عدالت اطلاعاتی ، عدالت آموزشی ، آموزش و پرورش ، فرهنگ سازمانی ، شفافیت اطلاعاتی ، مدیریت مشارکتی