خوانش پدیدارشناسانه از بنای مساجد اسلامی با رجوع به آیات قرآن کریم

پدیدارشناسی هنر و معماری اسلامی رویکردی است که با اتکا بر مبانی متافیزیکی، معماری را فراتر از محدوده های زمانی و مکانی بررسی می کند و آن را تجلی حقایق قدسی و ازلی می داند. در این رویکرد، عناصر کالبدی بناها صرفا کارکردهای سازه ای یا فضایی ندارند بلکه به عنوان نشانه هایی با بار سمبلیک معناشناختی تفسیر می شوند. پدیدارشناسانی همچون هانری استیرلن با قرائتی معناشناسانه و فراتاریخی، معماری مسجد را به منزله ی بازتابی از آموزه های وحیانی و حقایق ملکوتی معرفی می کنند. در این رویکرد، اجزای اصلی همچون گنبد، مناره، شبستان و صحن نه تنها کارکرد عملکردی دارند بلکه بازنمایی نمادین مفاهیم قرآنی اند. این پژوهش که با روش توصیفی - تحلیلی سامان یافته است به این پرسش می پردازد که پدیدارشناسانی همچون استیرلن عناصر کالبدی مسجد اسلامی را چگونه بر اساس آیات قرآن قرائت می کنند. یافته ها نشان می دهد که استیرلن با ارجاع به آیات قرآن ماهیت سمبلیک و نمادین معماری مسجد را تبیین کرده و آن را تجسمی کالبدی از تصویر جنات عدن معرفی می کند؛ تصویری که در متن قدسی قرآن به مثابه وعده جاودان به مومنان تجلی یافته است.

کلیدواژه ها:

معماری ، اسلامی ، پدیدارشناسی ، هانری استیرلن ، عناصر شناختی مسجد ، قرآن کریم