بررسی آثار چند تن از زندان نامه نویسان در حوزه ادبیات داستانی سالهای ۱۳۳۲ - ۱۳۵۷

زندان نامه نوع ادبی فراموش شده ای است که شامل توصیف زندان و رویدادهای آن می شود. حبسیه و یا زندان نامه تنها در اشعار مسعود سعد خلاصه نمی شود؛ در دوره معاصر نیز شاعران و نویسندگان زیادی در زندان ها محبوس شده و زندان نامه خلق کرده اند. زندانی شدن نویسنده ها و آزادی آنها در دوره مورد مطالعه ما یعنی زمان پادشاهی محمدرضا پهلوی، رابطه تنگاتنگی با مسائل و تحولات سیاسی داشته است؛ زیرا ادبیات در این دوره در خدمت اجتماع و سیاست بوده و طرح مشکلات اجتماعی و گاه سیاسی در داستان ها و مقاله ها موجب دستگیری نویسنده ها شده است. در نقطه مقابل گاه تحولات سیاسی همچون جنگ، کودتا و انقلاب در آزادی آنها تاثیر داشته است. برخی نویسنده های زندانی شده دوره مورد مطالعه (سال های ۱۳۳۲ - ۱۳۵۷) در زندان به نگارش زندان نامه پرداخته اند، بعضی دیگر پس از آزادی تجربه زندانی شدن خود را روایت کرده اند و گروهی نیز بدون تجربه زندان و گویا بنا بر شنیده ها زندان نامه نوشته اند. نویسنده هایی نیز داریم که زندانی شده اند، اما شاید به عنوان نوعی واکنش وقایع زندان را در آثار خود انعکاس نداده اند. توصیف، زندان، بیان احساسات زندانی، رفتار زندان بان ها، انواع شکنجه، وضع بد غذا و بهداشت، اعتصاب و اعتراض، بی قانونی، پرونده سازی، محاکمه فرمایشی و مسائل اجتماعی و سیاسی بخشی از درون مایه های اصلی زندان نامه ها در این سال ها است. برخی از نویسنده های سال های ۱۳۳۲ - ۱۳۵۷ که تجربه زندان داشته و یا زندان نامه نگاشته اند رضا براهنی، نسیم خاکسار، شهرنوش پارسی پور، ناصر موذنی، منصور یاقوتی، محسن مخملباف و امیرحسن چهل تن هستند.

کلیدواژه ها:

زندان نامه نویسی ، ادبیات داستانی دوره پهلوی ، نویسنده ، زندان