نقش واسطه ای راهبردهای تنظیم شناختی هیجان در رابطه بین صفات شخصیت و ترومای دوره کودکی با گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان

چکیده: این پژوهش با هدف پیش بینی گرایش به رفتارهای پرخطر بر اساس صفات شخصیت، ترومای دوره کودکی و راهبردهای تنظیم شناختی هیجان در نوجوانان شهر سبزوار انجام گرفت. طرح پژوهش حاضر توصیفی – همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه نوجوانان شهر سبزوار تشکیل دادند، که در دوره متوسطه دوم و سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ مشغول به تحصیل بودند. از بین جامعه آماری ۲۶۳ نفر به صورت نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحله ای انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های خطرپذیری نوجوانان(ARQ)، ترومای دوران کودکی(CTQ)، صفات شخصیت(NEO) و تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی(۲۰۰۱) استفاده شد. بعد از جمع آوری و استخراج داده ها، نمرات شرکت کنندگان با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه و به وسیله نرم افزار آماری ۲۶-spss مورد تجزیه تحلیل قرار گرفت. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بیشترین همبستگی بین صفات شخصیت با رفتارهای پر خطر به صورت معکوس و معنادار وجود دارد(۴۷۱/۰-=r). بعد از آن سوء استفاده جسمی با رفتارهای پر خطر رابطه مثبت و معناداری را نشان می دهد(۳۹۵/۰=r). مولفه تنظیم شناختی هیجان سازگار رابطه منفی و معناداری را با رفتارهای پرخطر نشان داد(۳۵۱/۰-=r). همچنین به ترتیب مولفه تنظیم شناختی هیجان سازگار، مولفه تنظیم شناختی هیجان ناسازگار و سوء استفاده جنسی رابطه مثبت و معناداری را با رفتارهای پرخطر نشان دادند(۳۴۴/۰=r و ۲۸۹/۰=r). همچنین نتایج رگرسیون نشان داد تنظیم شناختی هیجانی سازگارانه با ضریب بتای ۱۸/۰- به صورت منفی، آزار دوره کودکی با ضریب بتای ۱۴/۰، تنظیم شناختی هیجانی ناسازگارانه با ضریب بتای ۲۵/۰ به صورت مثبت توانستند رفتارهای پر خطر را پیش بینی کنند. این پیش بینی در بعد شخصیت روان رنجورخویی به صورت مثبت با ضریب بتای ۱۷/۰، بعد شخصیت برونگرایی با ضریب بتای ۱۵/۰-، بعد شخصیت باز بودن به تجربه با ضریب بتای ۱۷/۰-، بعد شخصیت سازگاری با ضریب بتای ۱۷/۰-و بعد شخصیت با وجدان بودن با ضریب بتای ۲۴/۰- بود. با توجه به نقش تجربه آزار دوره کودکی و تنظیم هیجانات در گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان پیشنهاد می شود، درمانگران و مشاوران مدارس و اورژانس اجتماعی، نوجوانان با سابقه آزار دوره کودکی و رفتارهای پرخطر را غربال گری کنند، تا اقدامات درمانی مناسب برای کاهش مشکلات آنها را انجام دهند.

کلیدواژه ها:

رفتارهای پرخطر ، ترومای دوره کودکی ، صفات شخصیت ، تنظیم شناختی هیجان ، نوجوانان