مروری بر روشهای فراوری پسته

پسته (Pistacia vera L به عنوان یکی از مهمترین محصولات باغی صادراتی ایران و جهان، نیازمند فراوری دقیق برای تضمین کیفیت ایمنی و افزایش ارزش افزوده است. این مقاله به مرور جامع روشهای فراوری پسته در سه سطح کارگاهی سنتی، نیمه مکانیزه و مکانیزه می پردازد. روش سنتی که هنوز در برخی مناطق رواج دارد با اتکا بر نیروی انسانی و تجهیزات ساده با چالش های جدی در زمینه بهداشت، یکنواختی، کیفیت بازده و ضایعات مواجه است. روش نیمه مکانیزه با بهره گیری از برخی ماشین آلات مانند دستگاه های خشک کن، جداکننده پوست سبز و بوجاری اولیه گامی به سوی بهبود کیفیت و افزایش بازده برداشته اما همچنان در بسیاری از مراحل مانند جداسازی دستی پوست چوبی، رنگ آمیزی و بسته بندی وابستگی به نیروی انسانی دارد. روش مکانیزه که در کارخانه های پیشرفته مورد استفاده قرار می گیرد، با بهره گیری از خطوط تولید پیوسته و اتوماسیون نسبی کنترل دقیق پارامترهای فرآیندی (دما، رطوبت، زمان) استانداردهای بالای بهداشتی و بازده بسیار بالا امکان تولید انبوه پسته با کیفیت یکنواخت و حداقل ضایعات را فراهم می کند. این مقاله ضمن تشریح مراحل فراوری در هر سه روش (شامل برداشت، جداسازی پوست سبز، شستشو، خشک، کردن، جداسازی پوست چوبی، جداسازی مغز، بوجاری نهایی، دانه بندی و بسته بندی)، مزایا، معایب و چالش های هر یک را بر اساس یافته های منابع علمی معتبر مورد بررسی قرار می دهد. نتایج نشان می دهد گذار از روش های سنتی به سمت مکانیزه سازی کامل با سرمایه گذاری اولیه بالا ضرورتی انکارناپذیر برای رقابت پذیری پسته ایران در بازارهای جهانی، کاهش ضایعات، تضمین ایمنی و ارتقای کیفیت محصول نهایی است.

کلیدواژه ها:

پسته ، کارگاه فراوری ، کیفیت ایمنی غذایی ، ضایعات