نقش فضای مجازی در عادی سازی الگوهای رفتاری ناسالم تحلیل میدانی با تاکید بر اختلالات خوردن و خود آسیب زنی در میان کاربران جوان

رشد فزاینده استفاده از شبکه های اجتماعی در دهه ی اخیر شیوه های تعامل بازنمایی خود و درک از بدن را دگرگون ساخته است. این پژوهش با هدف بررسی نقش فضای مجازی در عادی سازی الگوهای رفتاری ناسالم با تمرکز بر دو حوزه ی اختلالات خوردن و رفتارهای خود آسیب زنانه در میان کاربران جوان انجام گرفت. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی از نوع همبستگی است. جامعه آماری شامل کاربران فعال شبکه های اجتماعی در بازه ی سنی ۱۵ تا ۳۰ سال در ایران بود و نمونه ای به حجم ۲۰۰ نفر به روش در دسترس انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ی محقق ساخته با پایایی آلفای کرونباخ (۰.۸۶) بود. داده ها با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون، تحلیل واریانس و رگرسیون چندگانه در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین میزان استفاده از فضای مجازی و سطح عادی سازی رفتارهای ناسالم رابطه ی مثبت و معناداری وجود دارد (p<۰.۰۱, r=۰.۵۸). همچنین نوع شبکه ی اجتماعی و میزان مواجهه با محتوای زیبایی محور تاثیر قابل توجهی بر نگرش کاربران نسبت به اختلالات خوردن داشتند. نوجوانان و زنان بیش از سایر گروه ها در معرض تاثیرپذیری از این محتواها قرار داشتند. تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که سه متغیر مدت زمان استفاده، مواجهه با محتوای زیبایی محور و احساس تعلق به گروه های مجازی در مجموع ۵۲% از واریانس عادی سازی رفتارهای ناسالم را تبیین می کنند. در مجموع، یافته ها بیانگر آن است که فضای مجازی از طریق تکرار الگوریتم های تقویتی و تعامل اجتماعی در نهادینه سازی نگرش های ناسالم و بازتعریف مرزهای سلامت روانی نقش دارد. بر این اساس، ارتقای سواد رسانه ای، کنترل محتوای آسیب زا و آموزش کاربران جوان از ضرورت های حیاتی در سیاست گذاری فرهنگی و سلامت روان است.

کلیدواژه ها:

فضای مجازی ، اختلالات ، خوردن ، خود آسیب ، زنی ، عادی سازی رفتار ، کاربران جوان