انعکاس جنگ چالدران در اشعار اهلی شیرازی

این پژوهش با هدف تحلیل بازنمایی قدرت، دیانت و هویت تاریخی در اشعار اهلی شیرازی انجام شده است. مسئله پژوهش آن است که اهلی شیرازی با بهره گیری از چه شیوه های بلاغی، استعاری و معنایی، جایگاه شاه اسماعیل صفوی، دلاوری سپاه قزلباش و تثبیت تشیع دوازده امامی را بازنمایی کرده است و بازتاب این تصویرسازی در فهم وقایع تاریخی، به ویژه جنگ چالدران، چگونه رخ می دهد. اهمیت پژوهش در سه محور مشخص می شود: از منظر ادبی، شناخت کارکرد شعر مدیحه ای در خلق اسطوره سیاسی و بازنمایی اقتدار شاه؛ از منظر تاریخی، ارائه تصویری دقیق و هنری از رخدادهای نظامی و مذهبی عصر صفویه؛ و از منظر هویتی و ایدئولوژیک، تحلیل نقش شاه در تثبیت مذهب شیعه و شکل دهی هویت ملی ایرانیان. روش پژوهش تحلیل کیفی متون ادبی با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بازخوانی ابیات و قصاید اهلی شیرازی با تمرکز بر نمادها، استعاره ها و ساختارهای مدح است. یافته ها نشان می دهد که اشعار اهلی شیرازی بازتاب دهنده باورهای مذهبی و گرایشات شیعی شاعر و تصویرگر جایگاه شاه اسماعیل و شجاعت سپاه قزلباش است. شاه اسماعیل در اشعار به عنوان ستون دین، مرشد کامل و محور مشروعیت مذهبی و سیاسی معرفی شده و وفاداری سپاه و اطرافیان او بر پایه باور مذهبی و اخلاقی شکل گرفته است. بازخوانی این اشعار، درک پیوند میان شعر، سیاست و هویت تاریخی در آغازین دهه های صفویه را تسهیل می کند.

کلیدواژه ها:

اهلی شیرازی ، شاه اسماعیل صفوی ، شعر مدیحه ای ، جنگ چالدران