نقش کارکردهای حافظه کاری و بازداری پاسخ در تبیین و درمان اختلال خواندن: مرور پژوهش های اخیر

اختلال خواندن یکی از رایج ترین انواع اختلال های یادگیری ویژه است که به صورت نقص در رمزگشایی، روان خوانی و درک مطلب بروز می کند و بنا بر شواهد پژوهشی، ریشه های مهمی در آسیب های شناختی دارد. در دهه اخیر، پژوهش ها نقش برجسته کارکردهای اجرایی، به ویژه حافظه کاری و بازداری پاسخ، را در تبیین و استمرار مشکلات خواندن موردتاکید قرار داده اند. هدف پژوهش حاضر، مرور نظام مند مطالعات منتشرشده بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ در حوزه حافظه کاری و بازداری پاسخ در ارتباط با اختلال خواندن و بررسی اثربخشی مداخلات شناختی مبتنی بر این دو مولفه است. مقالات استخراج شده از پایگاه های PubMed، Scopus و Google Scholar از نظر روش شناختی و محتوایی تحلیل شدند. نتایج مرور نشان داد که ضعف در مولفه های حافظه کاری، به ویژه حوزه واج شناختی، و نقص در بازداری پاسخ، از شاخص ترین پیش بین های مشکلات خواندن در کودکان با اختلال یادگیری ویژه هستند. همچنین، مداخلات شناختی مبتنی بر تمرین های حافظه کاری، تقویت بازداری و برنامه های توان بخشی اجرایی، تاثیر قابل توجهی بر بهبود سرعت، دقت و روانی خواندن داشته اند. جمع بندی نتایج بیانگر ضرورت توجه به کارکردهای اجرایی در طراحی برنامه های آموزشی، درمانی و توان بخشی برای دانش آموزان دارای اختلال خواندن است.

کلیدواژه ها:

حافظه کاری ، بازداری پاسخ ، کارکردهای اجرایی ، اختلال خواندن ، توان بخشی شناختی