آسیب شناسی طرح جامع ۱۳۸۶ تهران: فراترکیب و مرور نظام مند

طرح جامع ۱۳۸۶ تهران به عنوان یکی از تلاش های شاخص در برنامه ریزی شهری ایران، با هدف عبور از ناکامی های طرح های پیشین و با اتخاذ رویکردی نوین، تدوین شد. این پژوهش به تبیین چالش ها و نارسایی های این برنامه و دسته بندی راهکارهای پیشنهادی برای ارتقای آن بر اساس پژوهش های گذشته می پردازد.این مطالعه با بهره گیری از روش مرور نظام مند، ۱۲۳ سند علمی مرتبط منتشرشده بین سال های ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۲ را مورد بررسی قرار داد. داده ها بر اساس چارچوبی تحلیلی متمرکز بر قوت ها و ضعف های فرایند تهیه، محتوا، تصویب، پایش، موانع اجرایی و راهکارهای تحقق پذیری استخراج شدند. تحلیل داده ها با ترکیب روش های مرور نظام مند به منظور شناسایی فراوانی و فراترکیب مبتنی بر تحلیل محتوا و کدگذاری سه مرحله ای انجام گرفت.تحلیل کمی نشان داد در مطالعات پیشین، تاکید بیشتری بر ضعف های طرح (۶۰ درصد کدها) نسبت به قوت های آن (۷ درصد) وجود داشته است و راهکارهای پیشنهادی حدود ۳۲ درصد کدها را شامل می شوند. ضعف های محتوایی (به ویژه کالبدی)، مدیریتی و فرایندی بیشترین فراوانی را در میان انتقادها داشتند. تحلیل کیفی آسیب های اصلی را در سه دسته ضعف های فرایندی (شکست نهادسازی، ناهماهنگی، مشارکت ناکافی، انتخاب مشاور)، محتوایی (فقدان مبنای نظری، داده های ناکافی، بی توجهی به مسائل کلیدی همچون حریم و مسکن، ناسازگاری درونی) و مدیریتی (عدم همکاری بین بخشی، مشکلات مالی، نظارت ناکافی) طبقه بندی کرد. راهکارهای پیشنهادی نیز عمدتا بر اصلاحات محتوایی (توجه به محیط زیست، میراث، مسکن، عدالت)، اصلاحات فرایندی (شفافیت در انتخاب مشاور، تدوین متدولوژی واحد، پایگاه داده، مشارکت واقعی) و تقویت سازوکارهای اجرایی و نظارتی (نهادسازی پایدار، تامین مالی، الزامات قانونی، پایش مستمر) تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

آسیب شناسی ، طرح جامع تهران ، فراترکیب ، مرور نظام مند