پیشران ها و چالش های توسعه دیپلماسی شهری در ایران بر پایه فناوری های نوین و هوش مصنوعی

در سال های اخیر، گسترش فناوری های نوین و ابزارهای مبتنی بر فناوری اطلاعات، شیوه های حکمرانی شهری را در بسیاری از کشورها دگرگون کرده است. در ایران نیز دیپلماسی شهری به عنوان یکی از ابعاد مهم حکمرانی شهری، با چالش هایی در زمینه سازگاری با این تحولات روبه روست؛ به صورتی که استفاده از فناوری های نوین و هوش مصنوعی در دیپلماسی شهری و تصمیم گیری های راهبردی، جایگاه واقعی خود را پیدا نکرده است. به همین منظور هدف پژوهش حاضر، شناسایی پیشران ها و چالش های استفاده از فناوری های نوین و هوش مصنوعی در توسعه دیپلماسی شهری ایران است. پژوهش حاضر با روش ترکیبی انجام شده است. در گام نخست، با مرور منابع و اسناد داخلی و خارجی، شاخص های مرتبط با توسعه دیپلماسی شهری شناسایی شد. سپس، با بهره گیری از نظرات ۳۰ نفر از خبرگان، روابط ساختاری میان شاخص ها در قالب ماتریس اثرات متقابل (CIM) بررسی و در محیط نرم افزار MICMAC تحلیل شد. در گام دوم، به منظور شناسایی چالش های اصلی، پرسشنامه ای مبتنی بر طیف لیکرت طراحی و توسط همان خبرگان تکمیل شد تا بتوان چالش های با اهمیت بیشتر را در قالب اساسی بودن و فوریت شناسایی کرد. نتایج نشان داد چالش های اصلی در بهره گیری از فناوری های نوظهور در دیپلماسی شهری ایران شامل نبود دستورالعمل های اجرایی مناسب، نبود پتانسیل و تجربه مورد نیاز، امکانات محدود زیرساختی و نبود مقررات منطبق بر کارکرد هوش مصنوعی است. درمقابل، پیشران های کلیدی شامل: افزایش آمادگی زیرساخت ها و تجهیزات فناوری، افزایش انتظار شهروندان از دولت در استفاده از راهکارهای جدید در راستای خدمات رسانی، استفاده از رویکردهای داده محوری در دیپلماسی شهری است که بیش از همه، بر لزوم توجه به ذی نفعان و مدیریت روابط بین آن ها تاکید می کند.درمجموع، یافته ها نشان می دهد توسعه دیپلماسی شهری در ایران مستلزم تقویت زیرساخت های فناورانه، بازنگری در سیاست ها و ارتقای مهارت نیروی انسانی متخصص است. این نتایج می تواند مبنایی برای تصمیم گیری سیاست گذاران شهری و حوزه سیاست خارجی کشور در بهره گیری کارآمدتر از فناوری های نوظهور قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آینده پژوهی ، ایران ، پیشران ، دیپلماسی شهری ، فناوری های نوین ، هوش مصنوعی