تحلیل نابرابری های توسعه میان استان های مرزی و مرکزی ایران

توسعه ناموزون فضای ملی و شکاف توسعه میان مناطق مختلف یک کشور می تواند پیامدهای منفی سیاسی-امنیتی برای یک کشور و آثار ناگوار اقتصادی و اجتماعی برای مردم داشته باشد. در این مقاله، ۹ استان مرزی ایران و ۵ استان واقع در مرکز کشور از نظر ۳۰ شاخص توسعه مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفته اند. داده ها از منابع آمارهای رسمی کشور استخراج شده و با مدل هایی هر کدام به صورت یک شاخص درآمده اند. سپس با توجه به مقدار محاسبه هر شاخص در هر استان، ماتریسی متشکل از ۴۲۰ شاخص استان تشکیل شده و با استفاده از آماره های گرایش مرکزی محاسباتی یافته هایی به دست آمده و مورد تفسیر قرار گرفته است. یافته های تحقیق نشان دادند که، سطح توسعه یافتگی استان های غیرمرزی به مراتب بالاتر از استان های مرزی است. میانگین ۲۰ شاخص از مجموع ۳۰ شاخص، در استان های مرکزی بیشتر از میانگین مشابه در استان های مرزی است، این تفاوت در میانگین شاخص ها بیانگر وضعیت مطلوب تر استان های مرکزی در برخی از جنبه های مورد بررسی است. همچنین میانگین رقم رتبه های استان های غیرمرزی در کل شاخص ها به میزان۳۸/۱ پایین تر است که دلالت بر توسعه یافتگی بیشتر آنها دارد. بازتاب شکاف توسعه، جابه جایی های جمعیتی از استان های مرزی به استان های غیرمرزی بوده چنان چه در دوره زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵، موزانه مهاجرت برای استان های مرزی منفی و برای استان های غیرمرزی مثبت بوده است. یافته های تحقیق مشخص نموده که در راستای ایجاد توازن توسعه، برای هر کدام از شاخص ها، کدام استان ها بایستی در اولویت توجه باشند. افته های تحقیق مشخص نموده که در راستای ایجاد توازن توسعه، برای هر کدام از شاخص ها، کدام استان ها بایستی در اولویت توجه باشند.

کلیدواژه ها:

شکاف توسعه ، نابرابری فضایی ، استان های مرزی ، ایران