شخصیت شناسی تفسیری جعفر مرتضی عاملی (ویژگی، مبانی و روش)

سیدجعفر مرتضی عاملی شخصیتی است که بیشتر به تاریخ و سیره معروف است؛ اما در آثار ایشان تک¬نگاریهای تفسیری وجود دارد که موجب شد تا نگارنده، شخصیت تفسیری ایشان را مورد واکاوی قرار دهد. بدین منظور با مطالعه و بررسی آثار تفسیری ایشان مانند: (تفسیر سوره الفاتحه)، (سوره الکوثر)، و... این نتیجه حاصل شد که ایشان در موضوع ویژگی¬ها، اموری چون پاکی نفس، امتناع از ابتغاء فتنه و آگاهی دقیق و همه جانبه از اطراف و اکناف قرآن کریم را ذکر می¬نمایند و در (روش¬ تفسیری) خود، به مواردی چون توجه به (مخاطب شناسی قرآن)، (چند معنایی واژگان قرآن و تحقیق در خاستگاه آنها)، (جایگزین ناپذیر بودن واژگان قرآنی)، (معناشناسی واژگان قرآنی با روش هم ¬نشینی و جانشینی)، اشاره دارند. ایشان خود را با دو رویکرد، از دیگر مفسران، متمایز می¬شمارند؛ یکی آنکه روش خود را صرفا برگرفته از معصومین(ع) می-دانند و براین ادعا هستند که برای این کار از روایاتی بهره برده که مفسر دیگری از آنها بهره نبرده است؛ دوم اینکه ایشان روش تفسیری خود را روش (جزئی¬نگر گزاره¬محور) می¬نامند و ادعا دارند که از روش (استنتاج گزاره¬ای) بهره می¬برند و منظورشان از استنتاج گزاره¬ای این است که فرضیه¬های جایگزین برای تفسیر یک آیه را مشخص می-کنند سپس خصوصیات موجود در همانندها و ویژگی¬های معنایی موجود در آنها را با هم مقایسه می¬نمایند، بعد از آن، به معنای مورد نظر آیه دست می¬یابند. آنچه از روش جعفر مرتضی برمی¬آید اینکه ایشان بر مبانی تفسیری قرآن مانند وحیانی بودن قرآن، عدم تحریف قرآن و... کاملا پایبند بوده است.

کلیدواژه ها:

"ویژگی" ، "مبانی" ، "جزئی نگر گزاره محور" ، "روش تفسیر" ، "استنتاج گزاره ای"