نقش رعایت اصول حاکم بر اجرای احکام کیفری در پیشگیری از نقض نظام مند حقوق محکومان

اجرای احکام کیفری به عنوان مرحله نهایی فرآیند دادرسی، نقشی اساسی در تحقق عدالت کیفری و صیانت از حقوق محکومان ایفا می کند. هرگونه انحراف از اصول حاکم بر این مرحله می تواند به نقض نظام مند حقوق محکومان و تضعیف مشروعیت نظام عدالت کیفری منجر شود. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و با اتکا به منابع اسنادی و کتابخانه ای، به بررسی نقش رعایت اصول حاکم بر اجرای احکام کیفری در پیشگیری از نقض نظام مند حقوق محکومان می پردازد. در این راستا، اصول سرعت در اجرای احکام، فایده مندی اجرای مجازات، کرامت مداری و قانون مندی اجرای احکام به عنوان محورهای اصلی پژوهش مورد تحلیل قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اجرای به موقع و بدون تاخیر احکام، ضمن جلوگیری از بلاتکلیفی محکومان، اثر بازدارندگی و اصلاحی مجازات را تقویت می کند. همچنین، توجه به فایده مندی اجرای احکام و هدفمندی مجازات ها، مانع از تحمیل رنج غیرضروری و بی ثمر بر محکومان می شود. از سوی دیگر، رعایت اصل کرامت مداری و پایبندی دقیق به قانون در فرآیند اجرا، زمینه ساز پیشگیری از رفتارهای سلیقه ای، سوءاستفاده نهادی و نقض حقوق بنیادین محکومان است. در مجموع، نتایج پژوهش حاکی از آن است که نهادینه سازی اصول حاکم بر اجرای احکام کیفری، علاوه بر تضمین حقوق محکومان، به عنوان سازوکاری موثر در پیشگیری از انحرافات سازمانی و ارتقای کارآمدی و مشروعیت نظام عدالت کیفری ایفای نقش می کند.

کلیدواژه ها:

اجرای احکام کیفری ، حقوق محکومان ، کرامت انسانی ، قانون مندی ، سرعت در اجرای احکام