جایگاه و اهمیت اسب در فرهنگ ایران باستان

اسب در ابعاد گوناگون زندگی مردم ایران باستان، نقشی مهم و تاثیرگذار داشته است. با آن که پژوهش های متعددی در این باره انجام شده است، اما جایگاه و اهمیت اسب در ایران باستان به درستی تبیین نشده است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که جایگاه و اهمیت اسب در ابعاد چندگانه فرهنگ ایران باستان چیست؟ برای پاسخ به این پرسش، داده ها به شیوه کتابخانه ای گردآوری و با روش کیفی توصیفی تحلیلی، بر اساس نظریه های مارسل موس، نوربرت الیاس و آنتونیو گرامشی تحلیل و تبیین شد. نتایج نشان می دهد تعامل انسان ایرانی با اسب در طول تاریخ و در پیوند با سایر ابعاد فرهنگی، به شکل گیری عادتواره جسمانی سوارکاری انجامید که کارکردی چندگانه داشت؛ به ویژه از دوره مادها، این عادت واره در میدان نبرد نقشی تاثیرگذار ایفا می کرد. قدرت اقتصادی و دانش مربوط به اسب در اختیار طبقه حاکم بود و اسب به نماد وضعیت اقتصادی و جایگاه اجتماعی والا بدل شد. همین طبقه در زمان صلح، از اسب در بزم ها استفاده می کردند و فعالیت های بدنی صلح آمیزی همچون سوارکاری، چوگان بازی و شکار را تجربه می نمودند. کارکردهای اسب در جامعه و نبرد با دشمنان سبب شد تا اسب به نمادی برای نمایش قدرت و مشروعیت پادشاهان تبدیل شود؛ همچنین، اسب از اهمیتی مذهبی آیینی نیز برخوردار بود.

کلیدواژه ها:

اسب ، فرهنگ ایران باستان ، رزمی ، بزمی ، سیاسی.