مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد روی افسردگی و کنترل توجه نوجوانان

هدف پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری (CBT) و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر افسردگی و کنترل توجه نوجوانان بود. این پژوهش از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری پنج ماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل نوجوانان ۱۴ تا ۱۷ ساله ساکن کرج بود که به صورت داوطلبانه در پژوهش شرکت کردند. تعداد ۴۵ نفر از شرکت کنندگان به صورت تصادفی در سه گروه ۱۵ نفری شامل گروه CBT، گروه ACT و گروه کنترل جای گرفتند. مداخلات طی ۸ جلسه گروهی ۹۰ دقیقه ای اجرا شد و داده ها با استفاده از پرسشنامه افسردگی بک (BDI-II) و مقیاس کنترل توجه (ACS) گردآوری گردید. برای تحلیل داده ها از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی با نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ استفاده شد. نتایج تحلیل واریانس نشان داد که بین سه گروه از نظر نمرات افسردگی (F = ۴۱.۳۷, p < .۰۰۱, η² = ۰.۶۶) و کنترل توجه (F = ۳۲.۶۴, p < .۰۰۱, η² = ۰.۶۱) تفاوت معناداری وجود داشت. نتایج آزمون بونفرونی نشان داد که گروه ACT در مقایسه با گروه کنترل کاهش بیشتری در افسردگی (p < .۰۰۱) و افزایش بیشتری در کنترل توجه (p < .۰۰۱) داشت. همچنین گروه ACT نسبت به گروه CBT نیز اثربخشی بالاتری در هر دو متغیر نشان داد (p < .۰۵). هر دو رویکرد درمانی CBT و ACT در کاهش افسردگی و افزایش کنترل توجه نوجوانان موثر بودند، اما درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد اثربخشی پایدارتری در مرحله پیگیری نشان داد. این یافته ها از اهمیت رویکردهای موج سوم در مداخلات نوجوانان حمایت می کند. هدف پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری (CBT) و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر افسردگی و کنترل توجه نوجوانان بود. این پژوهش از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری پنج ماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل نوجوانان ۱۴ تا ۱۷ ساله ساکن کرج بود که به صورت داوطلبانه در پژوهش شرکت کردند. تعداد ۴۵ نفر از شرکت کنندگان به صورت تصادفی در سه گروه ۱۵ نفری شامل گروه CBT، گروه ACT و گروه کنترل جای گرفتند. مداخلات طی ۸ جلسه گروهی ۹۰ دقیقه ای اجرا شد و داده ها با استفاده از پرسشنامه افسردگی بک (BDI-II) و مقیاس کنترل توجه (ACS) گردآوری گردید. برای تحلیل داده ها از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی با نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ استفاده شد. نتایج تحلیل واریانس نشان داد که بین سه گروه از نظر نمرات افسردگی (F = ۴۱.۳۷, p < .۰۰۱, η² = ۰.۶۶) و کنترل توجه (F = ۳۲.۶۴, p < .۰۰۱, η² = ۰.۶۱) تفاوت معناداری وجود داشت. نتایج آزمون بونفرونی نشان داد که گروه ACT در مقایسه با گروه کنترل کاهش بیشتری در افسردگی (p < .۰۰۱) و افزایش بیشتری در کنترل توجه (p < .۰۰۱) داشت. همچنین گروه ACT نسبت به گروه CBT نیز اثربخشی بالاتری در هر دو متغیر نشان داد (p < .۰۵). هر دو رویکرد درمانی CBT و ACT در کاهش افسردگی و افزایش کنترل توجه نوجوانان موثر بودند، اما درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد اثربخشی پایدارتری در مرحله پیگیری نشان داد. این یافته ها از اهمیت رویکردهای موج سوم در مداخلات نوجوانان حمایت می کند.

کلیدواژه ها:

افسردگی ، کنترل توجه ، نوجوانان ، درمان شناختی رفتاری ، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد