بازنمایی "نقش جنسیتی" در کتاب های درسی دوره ابتدایی (۱۴۰۳_۱۴۰۴) با رویکرد تحلیل گفتمان

مهمترین مساله پژوهش حاضربازنمایی "نقش جنسیتی" در کتاب های درسی دوره ابتدایی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) با رویکرد تحلیل گفتمان است، از آنجاییکه پژوهش حاضر به دنبال کاربردبازنمایی "نقش جنسیتی" در کتاب های درسی دوره ابتدایی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) با رویکرد تحلیل گفتمان است، به لحاظ هدف از نوع کاربردی است و از آنجاییکه به تبیین و توصیف بازنمایی "نقش جنسیتی" در کتاب های درسی دوره ابتدایی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) با رویکرد تحلیل گفتمان پرداخته است، به لحاظ طرح پژوهشی از نوع توصیفی است، به لحاظ رویکرد نیز از نوع کیفی است و به لحاظ استراتژی گردآوری داده های پژوهش از نوع کتابخانه ای به شمار می رود. جامعه آماری پژوهش حاضر را کلیه کتاب های درسی دوره ابتدایی چاپ سال های ۱۴۰۳-۱۴۰۴ تشکیل می دهد؛ که موضوع پژوهشی حاضر به آنها برمی گردد. ابزار اندازه گیری مورد استفاده در این پژوهش شامل کلیه منابع علمی اعم از مقالات پژوهشی و کتب مربوط به بازنمایی "نقش جنسیتی" در کتاب های درسی دوره ابتدایی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) با رویکرد تحلیل گفتمان است که کاملا مرتبط با موضوع پژوهشی بوده و روایی محتوایی آنها مورد تایید متخصصان دانشگاهی قرار گرفته است. برای تجزیه و تحلیل داده های پژوهش نیز از روش تحلیل محتوای داده های کیفی منابع علمی مرتبط با موضوع پژوهش بازنمایی "نقش جنسیتی" در کتاب های درسی دوره ابتدایی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) با رویکرد تحلیل گفتمان استفاده شده است،و بر این اساس ضمن بررسی تک تک منابع علمی مرتبط با موضوع، پاسخ هر یک از سوالات پژوهش از منابع علمی مربوطه استخراج گردید، ضمنا کلیه تحلیل ها با بهره گیری از مدل زبان ماشین (MLM) انجام شده است و یافته های زیر به دست آمد:کتاب های درسی دوره ابتدایی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) عمدتا تحت سلطه گفتمان های تفکیک جنسیتی، سنتی-مذهبی و عدم تقارن قدرت هستند که نقش های کلیشه ای را تقویت می کنند. اگرچه نشانه هایی از گفتمان تعدیل جنسیتی در پایه های بالاتر مشاهده می شود، این تحولات محدود، گزینشی و اغلب سطحی باقی مانده اند. کتاب های درسی از طریق مکانیسم های طبیعی سازی، هم بازتولیدکننده هنجارهای جنسیتی سنتی هستند و هم ظرفیت ایجاد تغییرات تدریجی در جامعه پذیری جنسیتی کودکان را دارا می باشند. بنابراین می توان نتیجه گیری کرد که نظام آموزشی ایران در بازنمایی نقش های جنسیتی در حال گذار از الگوهای سنتی به سوی تصاویر متوازن تر است، اما این تحول نیازمند بازنگری عمیق تر و نظام مند در محتوای درسی است تا به عدالت جنسیتی واقعی دست یابد.

کلیدواژه ها:

بازنمایی ، نقش جنسیت ، کتاب های درسی ابتدایی ، تحلیل گفتمان