ضرورت تحقیق و تصحیح مجدد التوسل الی الترسل بهاءالدین بغدادی

التوسل الی الترسل تالیف بهاءالدین محمدبن موید بغدادی، نمونه ای اعلا از انشای فارسی و نثر فنی قرن ششم هجری است و نیز درشمار معدود آثاری است که در سنت ترسل و نامه نگاری به صورت کامل به دست ما رسیده است. این کتاب در سال ۱۳۱۵. ش به همت احمد بهمنیار از روی تنها دو نسخه خطی موجود، تصحیح شد و در تهران به چاپ رسید؛ اما اکنون، غیر از آن دو نسخه، هفت دست نوشت دیگر از این اثر کشف شده و در دست است. این نسخ نویافته به ترتیب عبارتند از: ۱) نسخه کتابخانه ینی جامع ترکیه مورخ ۶۳۵. ق؛ ۲) نسخه کتابخانه نورعثمانی ترکیه مورخ ۶۶۲. ق؛ ۳) نسخه کتابخانه فاتح ترکیه مورخ ۶۶۹. ق؛ ۴) نسخه کتابخانه مجلس شورای اسلامی ایران (بی تاریخ اما متعلق به قرن ۷ هجری)؛ ۵) نسخه کتابخانه دانشگاه لیدن هلند مورخ ۸۵۰. ق و ۶) دو نسخه قرن دوازده و چهاردهم محفوظ در کتابخانه مجلس شورای اسلامی.  التوسل به دلایلی چون: الف) کشف اقدم نسخ آن (نسخه مورخ ۶۳۵.ق) و نیز چند نسخه ارزشمند دیگر؛ ب) نداشتن برخی معیارهای لازم برای یک متن مصحح؛ ج) وجود اشکالات متعدد متنی (ناشی از فقدان نسخ معتبر هنگام تصحیح نخست) لازم است دوباره مورد مداقه قرار گیرد و اصطلاحا «تصحیح مجدد» شود. در این نوشتار پس از معرفی نسخ نویافته التوسل، به تبیین ضرورت تصحیح مجدد این متن تاریخی ارزشمند می پردازیم.

کلیدواژه ها:

التوسل الی الترسل ، بهاءالدین بغدادی ، احمد بهمنیار ، نسخ خطی ، تصحیح متن