شناسایی ابعاد، مولفه ها و شاخص های برنامه درسی پنهان در دانشگاه حکمت بنیان

این پژوهش با هدف شناسایی ابعاد، مولفه ها و شاخص های برنامه درسی پنهان در چارچوب دانشگاه حکمت بنیان انجام شد. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با روش تحلیل مضمون صورت گرفته است. داده ها از طریق مطالعه اسناد مرتبط با حکمت و تربیت اسلامی، و نیز مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق با ۱۴ نفر از صاحب نظران این حوزه، گردآوری و تحلیل شد. یافته ها منجر به طراحی یک الگوی چهاربعدی جامع به شرح زیر گردید. ۱. بعد ساختاری-نهادی (شامل مولفه های سازوکار گزینش و ارتقا، برنامه ریزی درسی، و معماری نمادین)، ۲. بعد فرهنگی-اجتماعی (شامل گفتمان حاکم، آیین ها و هنجارهای غیررسمی)، ۳. بعد تعاملی-رابطه ای (شامل رابطه استاد-شاگردی، کنش های ارتباطی و تعامل هم تایان)، و ۴. بعد شخصیتی-اخلاقی (شامل تجلی علم به مثابه عبادت، حکمت به مثابه منش، و عشق به رشد دیگران). درمجموع، ۱۲ مولفه و ۳۹ شاخص عینی برای این ابعاد شناسایی و تعریف شد. نتایج نشان داد برنامه درسی پنهان حکمت بنیان یک اکوسیستم به هم پیوسته است که تحقق آن نیازمند همنوایی این چهار بعد و به ویژه تاکید بر نقش محوری سلوک اخلاقی استاد به عنوان قلب این نظام است. این چارچوب می تواند مبنایی برای طراحی، اجرا و ارزیابی محیط های آموزشی با آرمان حکمت بنیانی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی پنهان ، آموزش عالی ، حکمت بنیان ، دانشگاه