بهینه سازی محل استقرار ایستگاه های آتش نشانی شهری با مدل سازی زمان رسیدن خودروهای امدادی

توسعه و ارتقای سامانه های امداد شهری به ویژه در حوزه آتش نشانی به عنوان یکی از مهم ترین مولفه های مدیریت بحران، نیازمند رویکردهای علمی و داده محور برای کاهش زمان پاسخ گویی و افزایش سطح پوشش خدمات اضطراری است. در اغلب شهرها، چالش اصلی بهینه سازی محل استقرار ایستگاه های آتش نشانی، پیچیدگی شبکه حمل ونقل، تغییرپذیری شرایط ترافیکی و توزیع نامتوازن حوادث است؛ مسائلی که رویکردهای سنتی مکان یابی توانایی پاسخ گویی دقیق به آن ها را ندارند. این پژوهش با هدف ارائه مدلی جامع برای بهینه سازی استقرار ایستگاه های آتش نشانی شهری، از ترکیب مدل سازی شبکه حمل ونقل، محاسبه زمان سفر خودروهای امدادی و یک مدل بهینه سازی مبتنی بر کمینه سازی زمان رسیدن استفاده می کند. ابتدا داده های مکانی شامل موقعیت ایستگاه ها، محل وقوع حوادث و ساختار شبکه خیابان ها جمع آوری و در محیط GIS پردازش می شود. سپس با محاسبه ماتریس زمان سفر بر اساس سرعت عملیاتی خودروهای امدادی و شرایط متغیر ترافیک، مدلی ریاضی تعریف شده که هدف آن افزایش پوشش مکانی و کاهش تاخیر در رسیدن به محل حادثه است. مدل پیشنهادی در سناریوهای مختلف شامل وضعیت موجود، جابه جایی ایستگاه ها و افزودن ایستگاه های جدید مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که استفاده از زمان سفر مبتنی بر شبکه واقعی، نسبت به مدل های فاصله محور، دقت بیشتری در تعیین مناطق بحرانی داشته و منجر به کاهش قابل توجه زمان پاسخ گویی می شود. همچنین تحلیل حساسیت بیانگر آن است که تغییرات سرعت متوسط و انسدادهای مقطعی در شبکه، اثر مستقیمی بر کاهش کارایی پوشش دارند و انتخاب نقاط بهینه برای استقرار ایستگاه ها باید با درنظرگیری این عدم قطعیت ها انجام شود. در مجموع، مدل ارائه شده می تواند ابزاری کارآمد برای مدیران شهری در برنامه ریزی ایمنی، تخصیص منابع و توسعه آینده سامانه آتش نشانی باشد.

کلیدواژه ها:

بهینه سازی مکان یابی ، زمان پاسخ گویی ، ایستگاه آتش نشانی ، مدل سازی شبکه ، مدیریت بحران.