ازدواج در ایران: روند، سیاست ها و الزامات سیاستی

با توجه به اهمیت تشکیل خانواده در ایران، تغییرات به وجود آمده در حوزه ازدواج و لزوم وضع سیاست های بهینه، این مقاله به بررسی روند ازدواج و شاخص های مرتبط با آن در بازه زمانی (۱۳۶۵-۱۳۹۵) پرداخته، مروری بر پاسخ های سیاستی داشته و الزامات سیاستی را بیان نموده است. روش تحقیق، تحلیل ثانویه داده های ملی (سرشماری های عمومی نفوس و مسکن، هزینه و درآمد خانوار، پیمایش ارزش های جهانی، ثبت احوال کشور) و چارچوب نظری آن، گذار جمعیتی، جهانی شدن و مکتب فرانکفورت بوده است. یافته ها نشان از حضور همزمان رفتارهای سنتی و مدرن دارد. به طوری که عمومیت ازدواج، ازدواج خویشاوندی، ازدواج زودهنگام، گروه مرجع بودن خانواده ها در همسرگزینی، همچنان وجود دارد و از طرفی تحول در برخی شاخص ها از جمله نقش زنان در همسرگزینی، افزایش میانگین سن ازدواج، تجرد قطعی و ازدواج در سنین بالاتر از ۳۰ سال مشاهده می شود. در پاسخ به برخی از این تحولات، سیاست هایی وضع شده که به نظر می رسد، چندان موفقیت آمیز نیز نبوده است. این عدم توفیق را می توان به عواملی از جمله عدم توجه به تفاوت های جنسیتی، نسلی، استانی، منطقه ای، قومی و دینی در سیاست گذاری ها؛ عدم توجه کافی به علل بروز یک پدیده و عدم سیاست گذاری مبتنی بر علل، سیاست های تکراری، سیاست های موازی، عدم تعیین متولی در اجرای سیاست ها، وضع سیاست های غیر قابل اجرا، و عدم پایش سیاست ها نسبت داد. در راستای اثربخشی بیشتر سیاست ها، اجرای بسته های سیاستی، توجه به نیازهای گروه های مختلف اجتماعی، سیاست گذاری مبتنی بر علل، و پایش مستمر سیاست ها پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

میانگین سن ازدواج ، تجرد قطعی ، عمومیت ازدواج ، سیاست های ازدواج