شهری پایدار در مسیر جاده ابریشم: ارزیابی زیست پذیری کالبدی-اجتماعی بافت تاریخی منطقه یک سمنان

در دهه های اخیر، افول زیست پذیری در بافت های تاریخی به چالش اصلی شهرهای در حال توسعه، مانند سمنان، تبدیل شده است. این پژوهش عوامل کالبدی، اجتماعی و مدیریتی کاهش زیست پذیری در منطقه ۱ شهر سمنان (بافت تاریخی) را بررسی می کند، که با فرسودگی بناها، کمبود فضاهای عمومی، مهاجرت ساکنان و ناکارآمدی خدمات شهری مشخص است و هویت و پویایی بافت را تضعیف کرده است. هدف، تحلیل انتقادی زیست پذیری شهری در سازمان فضایی شهر با تاکید بر این منطقه برای پیشنهاد راهکارهای بازآفرینی پایدار است. پژوهش کاربردی، توصیفی-تحلیلی و آمیخته کیفی-کمی است. در بخش کیفی، تحلیل محتوای طرح های جامع و تفصیلی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ متخصص و مدیر محلی به کار رفت. در بخش کمی، تحلیل های فضایی GIS و آمارهای ثانویه برای کمی سازی شاخص ها استفاده شد. یافته های کیفی سه چالش اصلی را نشان داد: فرسودگی کالبدی و عملکردی، خلاء اجتماعی و هویتی، و انسداد مدیریتی. یافته های کمی تایید کرد: سرانه فضای سبز ۲/۱ متر مربع به ازای هر نفر (پایین تر از استاندارد)، بیش از ۴۰ درصد معابر با نفوذپذیری ضعیف، نرخ خانه های خالی ۱۸ درصد، و شاخص سالمندی بالای ۱۵ درصد، که افول پویایی اجتماعی-اقتصادی را نشان می دهد. نتایج تلفیقی حاکی از گسست فضایی-عملکردی میان بافت قدیم و جدید و ناهماهنگی نهادی است که به تشکیل هسته توخالی و کاهش شدید زیست پذیری منجر شده. پژوهش بر رویکرد بازآفرینی یکپارچه، مشارکتی و میان نهادی برای احیای بافت تاکید دارد تا زیست پذیری پایدار محقق شود.

کلیدواژه ها:

زیست پذیری ، بافت تاریخی ، سمنان ، کلبدی ، اجتماعی