تبیین الگوی بومی توسعه گردشگری پایدار در استان سمنان با رویکرد داده بنیاد

چکیده پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی بومی توسعه گردشگری در استان سمنان با رویکرد داده بنیاد انجام شده است. ضرورت انجام این مطالعه از شکاف میان ظرفیت های بالفعل و بالقوه گردشگری استان ناشی می شود؛ به گونه ای که با وجود برخورداری از تنوع اقلیمی، جغرافیایی و فرهنگی، سهم استان از گردشگری ملی همچنان محدود است و چالش هایی نظیر پراکندگی نهادی، کمبود زیرساخت ها، ضعف سرمایه انسانی و ناهماهنگی سیاستی مانع بهره برداری موثر از ظرفیت ها شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش شناسی کیفی با رویکرد نظریه داده بنیاد است. داده های تحقیق از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۶ نفر از خبرگان حوزه گردشگری شامل مدیران دولتی، فعالان بخش خصوصی و استادان دانشگاهی جمع آوری گردید. تحلیل داده ها در سه مرحله ی کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد و در مجموع، مقوله های استخراج شده در قالب پنج بعد مدل پارادایمی (شرایط علی، زمینه ای، مداخله گر، راهبردها و پیامدها) سازمان دهی شدند. نتایج نشان داد که حکمرانی چندپاره، زیرساخت های ناکافی، تصویر ضعیف مقصد و شکاف مهارتی از مهم ترین عوامل علی توسعه نیافتگی گردشگری در استان سمنان هستند. در مقابل، ظرفیت های طبیعی و فرهنگی (کویر بوم، ژئوتوریسم و میراث ناملموس) و سرمایه اجتماعی محلی به عنوان شرایط زمینه ای نقش تسهیل گر دارند. عوامل مداخله گری مانند نااطمینانی نهادی، محدودیت مالی و ضعف بازاریابی دیجیتال نیز روند توسعه را کند می سازند. در پاسخ به این وضعیت، راهبردهایی چون استقرار نظام حکمرانی شبکه ای مقصد، طراحی برند روایت محور، توانمندسازی سرمایه انسانی، توسعه زیرساخت های نرم، تامین مالی خرد و پایش داده محور شناسایی شد که اجرای آن ها می تواند به افزایش اقامت شب، رشد اشتغال محلی، ارتقای تصویر مقصد و صیانت از میراث فرهنگی، محیطی منجر شود.

کلیدواژه ها:

گردشگری ، توسعه گردشگری ، نظریه داده بنیاد ، استان سمنان