کشف دوباره «جهان ادراک» به واسطه دیالکتیک نقاشی در فلسفه مرلو پونتی با مراجعه مصداقی به مجموعه «تنه درختان» اثر سهراب سپهری

می­توان درون مایه اصلی فلسفه موریس مرلو پونتی را بازگشت به چگونگی نخستین تجربه از واقعیت، رابطه بی­واسطه آگاهی با خود و با جهان و تلاش برای شناخت ذهن و زندگی انسان در عالم دانست. او بر این باور است که هنر و فلسفه مدرن کشف دوباره «جهان ادراک» را ممکن می­سازد؛ آن جهانی که به واسطه حواسمان و در اثنای زندگی روزمره بر ما آشکار می­شود. نگاه سپهری به ادراک، مشابه نظریه ادراک حسی مرلو پونتی است. او با دانش تحمیلی و ناسازگار با فطرت متفکر بشری مخالف است و در هنر وی، احساس نیز معادل ادراک حسی است. هدف از این پژوهش تاملی بر امکان انکشاف جهان، آن­چنانکه ما آن را ادراک می­کنیم، به واسطه دیالکتیک نقاشی است؛ آن جهانی که تنها انباشته­ای از آنچه به چشم می­آید نیست، بلکه وضعیتی است که در آن سکنی می­گزینیم. در این رهگذر با مراجعه موردی به مجموعه «تنه درختان»، در پی یافتن پاسخی بر این پرسش خواهیم بود که آیا به واسطه جهان آغازینی که دیالکتیک نقاش فراز می­آورد، تناوردگی وجود ممکن می­گردد؟ آیا طنین تنانه نقاشی، انکشاف دوباره «جهان فرهنگ» را ممکن می­سازد؟ این مقاله، از منظر هدف، بنیادی و از حیث روش، توصیفی تحلیلی است و با جمع آوری اطلاعات به روش کتابخانه­ای گردآمده، ابزار به­کار گرفته شده نیز فیش برداری است. همچنین داده­ها به شیوه تجزیه و تحلیل کیفی بررسی شده اند. یافته­های پژوهش نشان می دهد هنر و مشخصا دیالکتیک نقاشی، امکان اسکان در قرب وجود را فراهم می­سازد و جلوه­ای از در جهان بودگی ما را ظهور بخشیده و در این رهگذر، کشف دوباره جهان ادراک ممکن می­گردد و انکشاف وجود، که به داوری مرلو پونتی از طریق نا دیدنی است، یعنی آنچه در این عالم خانه دارد، آن را حفظ می­کند، خودش را و امکان درونی عالم را دیدنی می­سازد، میسر می­گردد.

کلیدواژه ها:

مرلو پونتی ، سهراب سپهری ، پدیدارشناسی ادراک ، تن آگاهی ، در جهان بودن ، به سوی چیز ، دیالکتیک نقاشی