معامله وکیل با خود: تحلیل تطبیقی فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران

معامله وکیل با خود از مسائل پیچیده و بحث برانگیز در فقه امامیه و حقوق مدنی ایران است که زمانی رخ می دهد که وکیل در یک قرارداد هم به نمایندگی از موکل و هم به عنوان طرف مقابل معامله اقدام می کند. این وضعیت به دلیل احتمال تعارض منافع، از دیرباز محل اختلاف نظر میان فقیهان و حقوقدانان بوده است. در فقه امامیه، گروهی این نوع معامله را به دلیل مغایرت با اصول عدالت و احتمال تضییع حقوق موکل، غیرمجاز می دانند، در حالی که برخی دیگر با رعایت شرایط خاص مانند حفظ کامل منافع موکل، آن را مجاز می شمارند. در حقوق مدنی ایران نیز، بر اساس ماده ۶۹۸ قانون مدنی، وکیل در صورت داشتن اختیار قانونی و رعایت صداقت و امانت داری می تواند در چنین معاملاتی وارد شود. با این حال، ماهیت حقوقی این معاملات به دلیل فقدان اراده های مستقل و نقش دوگانه وکیل، همواره محل چالش بوده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که هرچند این نوع معاملات در شرایط خاص معتبر است، اما به دلیل خطر بالقوه سوءاستفاده، نیازمند نظارت دقیق و مقررات شفاف برای تضمین حفظ منافع موکل می باشد.

کلیدواژه ها:

معامله وکیل با خود ، طرف اصلی ، تاثیر معامله ، وحدت علت و معلول ، تعدد اعتبار طرفین قرارداد