بررسی تطبیقی حقوق زوجه شخص مفقود الاثر در نظام حقوقی ایران و آلمان

پدیده مفقودالاثر شدن زوج از مسائل چالشبرانگیز حقوق خانواده است که با ایجاد وقفه در اجرای تعهدات زوجیت، وضعیت شخصی و مالی زوجه را با ابهام روبهرو میسازد. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد تطبیقی، مقررات ناظر بر حقوق زوجه شخص مفقودالاثر را در دو نظام حقوقی ایران و آلمان بررسی میکند. در حقوق ایران، به دلیل بنیانهای فقهی و تاکید بر حفظ پیوند نکاح، قانونگذار دوره انتظار طولانیمدت را مقرر کرده و زوجه تنها پس از طی تشریفات قضایی و گذشت مدت معین امکان درخواست طلاق یا بهرهمندی از برخی حقوق مالی را دارد. در مقابل، حقوق آلمان با الهام از رویکرد اثباتگرایانه و حمایتمحور، سازوکارهای سریعتری برای اعلام وضعیت حقوقی فرد ناپدیدشده پیشبینی کرده و زوجه را در بهرهمندی از نفقه، حمایتهای اجتماعی و حتی انحلال نکاح در موقعیت مطلوبتری قرار میدهد. مقایسه تطبیقی نشان میدهد که تفاوتهای مبنایی در نگاه فقهی ایران و نظام رفاهی آلمان به شکل مستقیم بر میزان امنیت حقوقی و سرعت تعیین تکلیف وضعیت زوجه تاثیر میگذارد. بهویژه، تجربه آلمان میتواند الگوی مناسبی برای اصلاح مدتهای طولانی بلاتکلیفی و تقویت حمایت مالی از زوجه در حقوق ایران باشد.

کلیدواژه ها:

غایب مفقودالاثر ، حقوق خانواده ، انحلال نکاح ، نفقه زوجه ، موت فرضی ، ایران ، آلمان ، تحلیل تطبیقی.